تمام شود و هيچ تلاشى در خدعه و فريب يكديگر به كار نمىگيرند ، حتى براى نشان دادن تفوق بر يكديگر نيز اقدامى نشده ، تنها هدف ، رسيدن به حقيقت بوده است .
ديگر اينكه ، معمولا طرفين تلاش مىكنند كه برطبق يك اسلوب علمى ، به بحث بنشينند ، تا نزديكترين راه را براى رسيدن به هدف پيش گيرند . ولى اين دو بزرگوار ، بين دو اسلوب عملى و ادبى آميختهاند و در نتيجه مباحثهء اين دو بزرگوار دايرة المعارف گستردهاى شده كه خواننده مىتواند براساس آن به حقيقت دو مذهب سنّى و شيعه دست يابد ، كما اينكه مىتواند از برترين اسلوب ادبى آغاز قرن چهاردهم نيز الهام گيرد .
و بدين جهت است كه خواننده اين كتاب را باغى وسيع ، پر از گل و گياه و درخت ، با شكوفهها و ميوههاى بسيار مىيابد كه مىتواند هم از ميوههاى علمى و هم از شكوفههاى ادبى آن بهرهمند گردد .
و همين امتيازات اين كتاب را از اركان مهم مكاتب اسلامى و عربى قرار داده است . » « 1 »
5 - نكتهء مهم ديگر اينكه : اين مناظره ، زمينهء « دار التقريب بين المذاهب الاسلامية » را فراهم آورد و براى رسيدن به اين وحدت ، جمعى از علماى شيعه و سنّى به هم پيوستند و نتيجهء آن فتواى رسمى رئيس جامعة الازهر ، شيخ محمود شلتوت شد - كه در سال 1959 ميلادى ، در مجلهء رسالة الاسلام منتشر گرديد - كه عمل به مذهب شيعهء اماميه را مانند عمل به مذاهب اربعه مجاز مىشمارد . « 2 »
6 - و نكتهء آخر ، مطالعهء فاصلهء زمانى پاسخهاى علامه شرف الدين است كه با توجه به سرعت پاسخها ، چگونه اين همه نكات و بحثهاى علمى را مهيا ساخته است ؟ ! گويا سالها منتظر چنين روزى بوده كه با انجام آن ، گامى به سوى وحدت مسلمانان بردارد .
طوبى له !
اما اعتراف مىكنم :
اوّلا : نكات برجستهء اين كتاب ، به اين تعداد منحصر نيست ، چنانكه اشاره شد .
هامش
( 1 ) - مقدمهء چاپ سال 1423 ه . ق ، تحقيق و تعليق حسين راضى ، طبع مؤسسهء دار الكتاب الاسلامى .
( 2 ) - مجلهء رسالة الاسلام ، سال 11 ، شمارهء 3 ، برگرفته از مقدمهء استاد فكرى ابو نصر ، صفحهء 228 .