لزومى دارد كه توهين كنى ؟ دليل را بگو و حق را آشكار ساز . حق ، خود رشد و نمو مىكند . »
اين راه را همچنان پيمودم تا به كتاب پرارج المراجعات دست يافتم . الآن به خاطر ندارم در كجا و چه كسى اين كتاب را به من معرفى كرد ، ولى همينكه شروع به مطالعهء آن كردم و صفحاتى از آن را خواندم ، احساس كردم جذبهء مخصوصى دارد و مرا مجذوب خود ساخته است .
اين جذبه از سه زاويه قابل مطالعه است :
1 - المراجعات كتابى است ، از نظر فصاحت ، بلاغت ، تنظيم كلمات و ترتيب جملات ، كمنظير ، بدانگونه كه انسان علاقهمند مىشود كتاب را تنها براى الفاظش ، نه محتوايش ، چندين بار بخواند .
2 - محتواى پرمغز ، عميق و همراه با استدلالهاى قوى و روشن .
3 - آنچه از همه جالبتر بود و مىتوانست بيشتر مرا مجذوب خود سازد ، رعايت ادب و احترام در بحث بود كه در سراسر اين كتاب به چشم مىخورد . « 1 »
من در ميان كتابهايى كه در باب مناظرات خوانده بودم ، چنين كتابى ، با اين همه تجليل و احترام كه طرفين بحث نسبت به يكديگر دارند ، مشاهده نكرده بودم .
* * *
2 - آنچه در اين كتاب مىيابيد
بحثهاى اين كتاب به صورت پرسش و پاسخ ، در طى صد و دوازده نامه ، آغاز و پايان گرفته است . معمولا هر سؤال با پاسخ پرسش قبلى در ارتباط است و زنجيروار ، از آغاز تا انجام ، پيش مىرود . آغاز بحث از نقطهء روشن و لازمى شروع شده و سپس پرسشها و پاسخهاى بعدى سلسلهوار در پيوندى صحيح باهم ادامه يافته است .
هامش
( 1 ) - به همين جهت در كنگرهء بزرگداشت شرف الدين ، كه امسال ( 1384 ه ش ) برگزار گرديد ، دو مقاله ؛ يكى به زبان عربى ( فى سبحات المراجعات ) و ديگرى به فارسى ( از سرچشمههاى زلال المراجعات ) تنظيم نمودم و اين ادب و احترام را نشان دادم .