ذلك من نفسه فليلزم الأرض فانّ رجز الشيطان ليذهب عنه عند ذلك .
بيان : إذا اشتدّ الغضب و هو حرارة دم القلب لأجل الحركات الفكريّة السريعة الّتي تحصل للنفس من شدّة إنزجارها من ملاحظة مكروه فكأنّها توجب إشتعال الأرواح البخارية المتصاعدة إلى الدّماغ كالدّخان فيسوّد بها معدن الفكر و هو الدّماغ و ينطفي نور العقل و يضمحلّ كما هو الحال في غلبة الدخان و البخار على سراج ضعيف فيظهر منه أعمال رديّة سفهيّة .
[ الحديث 1136 في ما ناجى اللّه عزّ و جلّ به موسى عليه السّلام ]
و فيه أيضا : في ذلك الباب ، عن حبيب السجستاني ، عن أبي جعفر عليه السّلام قال : مكتوب في التوراة فيما ناجى اللّه عزّ و جلّ به موسى عليه السّلام يا موسى ! أمسك غضبك عمّن ملّكتك عليه أكفّ عنك غضبي .
هامش
و آماس مىكند و شيطان در او راه مييابد ، پس چون كسى از شما از اين حالت بر خود بترسد بايد بر زمين قرار گيرد زيرا در اين حال ، وسوسه و استيلاى شيطان از او بر طرف شود .
بيان : هنگامى كه غضب شدت يابد و سخت شود و آن در اثر حرارت خون دل است و حرارت خون بواسطهء حركات فكريهء سريعه است كه حاصل مىشود براى نفس از شدت انزجار و آزردگى آن بسبب توجه و مشاهدهء امر ناگوار زشتى ، و شدت آن حرارت باعث شعلهور گشتن روحهاى بخارى است كه همان بخارات خون است و اطباء آن را روح حيوانى نامند و به سمت دماغ ( يعنى مغز سر ) بالا ميرود و مانند دود ميگردد پس معدن فكر كه دماغ است بوسيلهء آنها سياه و نور عقل خاموش و نابود مىشود چنانچه چراغ كم نور بواسطهء تراكم دود و بخار بسيار خاموش گردد و هنگامى كه شخص عقل خود را از دست داد كارهاى پست و زشت از او سر مىزند .
( 1 ) 1136 - و نيز در همان كتاب و باب : از حبيب سجستانى از حضرت باقر ( ع ) روايت شده كه فرمود : در تورات نوشته شده كه در ضمن آنچه خداى با عزت و جلال هنگام مناجات موسى ( ع ) به او فرمود آنست كه : اى موسى ، غضب خود را از كسى كه تو را بر او مسلط نمودم بازدار تا من غضب خود را از تو بازدارم ( يعنى تو را از مظهر غضبم كه آتش جهنم است حفظ كنم ) .