الكبر ، قال : فاسترجعت ، فقال مالك تسترجع ؟ قلت لما سمعت منك ، فقال : ليس حيث تذهب إنّما أعني الجحود إنّما هو الجحود .
[ الحديث 1056 في أنّ أعظم الكبر غمص الخلق و سفه الحقّ ]
و فيه أيضا : في ذلك الباب ، عن عبد الأعلي بن أعين قال : قال أبو عبد اللّه عليه السّلام : قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله : إنّ أعظم الكبر غمص الخلق و سفه الحقّ ، قال قلت : و ما غمص الخلق و سفه الحقّ ؟ قال : يجهل الحقّ و يطعن على أهله ، فمن فعل ذلك فقد نازع اللّه عزّ و جلّ ردآءه .
[ الحديث 1057 الخوف و الرجاء ]
و فيه أيضا : باب « الخوف و الرجاء » عن أبي حمزة قال : قال أبو عبد اللّه عليه السّلام : من عرف اللّه خاف اللّه ، و من خاف اللّه سخت نفسه عن الدنيا .
هامش
داخل نميشود ( راوى ) گفت پس استرجاع نمودم (إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَگفتم ، اين جمله را هنگام مصيبت و امر ناگوار ميگويند ) سپس حضرت فرمود : چه شد تو را كهإِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَگفتى ؟ عرض كردم براى آنچه از شما شنيدم ، پس آن حضرت فرمود : مراد آن طور كه فكر و انديشه كردهاى نيست ، همانا مقصود من جحود و انكار حق است همانا ( شديدترين مراتب ) كبر انكار حق است .
بيان : بايد دانسته شود كه محروم بودن از بهشت بسبب كفر و انكار خداوند سبحان و پيغمبران و حجج باهرهء اوست ، و اين شديدترين مراتب كبر است كه بزرگى نشان دادن به خالق است ، و مراد امام ( ع ) در روايت همين مرتبه از كبر بوده است ، اما مراتب ديگر از كبر مسلم است كه موجب حرمان كلى از نعمتهاى بهشت نشود .
( 1 ) 1056 - و نيز در همان كتاب و باب : از عبد الاعلى بن اعين روايت شده كه حضرت صادق ( ع ) فرمود رسول خدا ( ص ) فرمود : همانا بزرگترين ( مراتب ) كبر كوچك شمردن مردم ( و به چشم حقارت بر ايشان نظر كردن ) و استخفاف و سبك شمردن حق است ( كه صفت رذيلهء كبر موجب آنها و انكار حق ميگردد ، راوى ) گفت عرض كردم چيست حقير شمردن مردم و ناچيز دانستن حق ؟ آن حضرت فرمود : آن است كه انسان حق را نداند و نشناسد و اهل حق را عيب و مذمت كند ، پس كسى كه چنين كند بتحقيق با خداى با عزت و جلال در لباس مخصوص ( بزرگى ) او منازعه كرده است ( مقصود تشبيه كبريائيت است در اختصاص به خداوند بعباى مخصوص هر كس كه غير او نبايد بپوشد و نكتهاش اينست كه غير خداوند هر چه دارند عاريه است و فقط داراى حقيقى خداوند است ) .
( 2 ) 1057 - و نيز در همان كتاب : باب « خوف و رجاء » از ابى حمزه روايت شده كه حضرت صادق ( ع ) فرمود : كسى كه خداوند را بشناسد از خداوند ميترسد و كسى كه از خدا بترسد دنيا را ترك مىكند ( خود را از علاقهء به دنيا بازمىدارد و فريفتهء آن نميگردد ) .
بيان : كسى كه خداوند را بعظمت و بزرگى بشناسد و بداند او محيط و غالب