من إمائه و عبيده « الحديث » .
[ الحديث 29 لا علم كالتّفكّر ]
و فيه أيضا : في ذلك الباب ( روضة الواعظين ) قال عليه السّلام : اى أمير المؤمنين عليه السّلام : لا علم كالتّفكّر و لا شرف كالعلم .
هامش
گواهان خداوند هستيد بيگانگى و عدل و كرم وجود او در حالى كه عذر دشمنان را برطرفكنندهايد ( يعنى حجت بر ايشانيد ) از كنيزان و بندگان اوئيد « تا آخر حديث » .
بيان : چون كلام خداوند صوت و لفظ نميباشد چنانچه امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه فرموده و در ذيل حديث 36 نقل از سماعه مفصلا مىآيد « لا بصوت يقرع و لا بنداء يسمع و انما كلامه سبحانه فعل منه أنشأه و مثله » يعنى كلام خداوندى عين فعل اوست كه ايجاد و پديد آوردن موجودات باشد از كتم عدم ، مثل اينكه چون انسان بخواهد دست خود را حركت دهد به دستش نميگويد حركت كن بلكه حركت را در دست باراده خلق و ايجاد مينمايد ، پس مقصود از فرمودهء خداوند از بالاى عرش در اين حديث مقدراتى است كه تقدير فرموده ، و چون براى مقدرات الهى مجارى و الواحى است كه اولا مقدرات در الواح قلوب ملائكهاى كه برتر و بالاتر از طبقات ديگرند ثابت شده و بعد در الواح و قلوب طبقات بعدى نازل گردد و برترين ملائكه آنها باشند كه فوق عالم جسمانى و عرش هستند كه تعبير از آنها بخزائن الهيه مىشود و در قرآن كريم فرموده :وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍو چنانچه در نزول حقائق قرآنيه بر قلب مبارك خاتم النبيين نيز فرموده : «نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ ».عقل اول راند بر عقل دوم * ماهى از سر گنده گردد نى زدمپس مراد در حديث شريف بيان قوس نزول رحمت و البته در كسانى كه قابليت دارند قوس صعودش نيز محقق خواهد شد .از همان جا كامدم آنجا روم * چون ز بالا آمدم بالا رومو اين مقام چنانست كه مرحوم شيخ طوسى بعد از حديث سابق نقل نموده كه از حضرت على بن الحسين عليه السّلام راجع بشباهت با ملائكه مقربين سؤال شد و جواب فرمودند چنانچه ترجمه شد .
( 1 ) 29 - و نيز در همان جلد و باب : ( از كتاب روضة الواعظين ) نقل شده كه امير المؤمنين عليه السّلام فرمود : هيچ علم و دانشى آدمى را مانند انديشه و فكر نمودن بمعارف الهيه نرساند ( يعنى براى رسيدن بمطلوب ، نخست مقدمات قطعيه مناسبه آن را تحصيل