انذار قوم خود شتافتند و گفتند :
إِنَّا سَمِعْنا قُرْآناً عَجَباً يَهْدِي إِلَى الرُّشْدِ فَآمَنَّا بِهِ
« 1 » .
هر كس به آن ايمان آورد توفيق يافته ، و كسى كه بر طبق آن سخن گويد راست گفته ، و آن كه بدان تمسّك جويد هدايت پيدا كرده ، و كسى كه به آن عمل كند رستگار شده است . خداوند متعال فرموده است :
إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ
« 2 » . و از اسباب حفظ آن در دلها و بقاى آن در مصحفها مداومت در تلاوت و آموختن و درس دادن آن است با رعايت آداب و شرايط و اعمال ظاهرى و باطنى آن ، و اينها را ناگزير بايد به تفصيل بيان داشت . از اين رو اين مطالب در چهار باب به شرح زير ذكر مىشود .
باب اوّل : در فضيلت قرآن و قاريان .
باب دوّم : در آداب ظاهرى تلاوت .
باب سوّم : در اعمال باطنى تلاوت .
باب چهارم : در فهم قرآن و تفسير آن به رأى و جز آن .
باب اوّل در فضيلت قرآن و قاريان و نكوهش مقصّران در تلاوت آن
فضيلت قرآن
( 1 ) پيامبر ( ص ) فرموده است : « هر كس قرآن بخواند و چنين پندارد به كسى چيزى بهتر از اين داده شده آنچه را خداوند بزرگ داشته كوچك شمرده است . » « 3 » و نيز فرموده است : « در روز قيامت هيچ شفاعت كنندهاى نه پيامبر و نه فرشته و نه غير آن برتر از قرآن نيست . » « 4 »
هامش
( 1 ) جنّ / 2 و 3 : . . . ، قرآن عجيبى شنيدهايم كه به راه راست هدايت مىكند و از اين رو ما به آن ايمان آوردهايم .
( 2 ) حجر / 9 : ما قرآن را نازل كرديم و ما بطور قطع آن را پاسدارى مىكنيم .
( 3 ) طبرانى از حديث عبد اللّه بن عمر با سندى ضعيف ، المغنى ، و به زودى از كافى نيز نقل خواهد شد .
( 4 ) عراقى گفته است : آن را عبد الملك بن حبيب بطور مرسل از سعيد بن سليم روايت كرده ، طبرانى از ابن مسعود نقل كرده : « قرآن شفاعت كنندهاى است كه شفاعتش پذيرفته است » ، مسلم از ابى امامه روايت كرده است كه : « قرآن بخوانيد زيرا روز قيامت قرآن در حالى وارد مىشود كه براى تلاوت كنندهاش شفاعتگر است . »