اين گونه مردم حجّ ديگرى وجود ندارد جز به هنگام اضطرار مانند تنگى وقت و حدوث حيض و مانند اينها . امّا دو نوع ديگر حجّ بر مردم مكّه و كسانى كه در كمتر از فاصلهء مذكور قرار دارند واجب است و در برگزارى هر يك از آن دو نوع مخيّر مىباشند . بنابر اصحّ اقوال براى آنها جايز نيست كه جز در هنگام ضرورت عدول به حجّ تمتّع كنند .
امّا كسى كه مىخواهد حجّ مستحبّ به جا آورد مخيّر است كه هر كدام از سه نوع حجّ را كه بخواهد برگزار كند ليكن حجّ تمتّع افضل است . همچنين كسى كه حجّ را نذر كرده بىآن كه نوع آن را تعيين كرده باشد ميان سه نوع حجّ مخيّر خواهد بود ؛ و نيز كسى كه در مكّه و خارج آن منزل دارد چنانچه مدّت اقامت او در هر يك از اين دو منزل مساوى باشد وظيفهاش همان خواهد بود كه ذكر شد . اگر مدّت اقامت او در يكى از اين دو منزل بيشتر شود بايد واجبى را كه متوجّه اوست به جا آورد و تخييرى براى او نيست ؛ و هر كس دو سال در مكّه اقامت كند ديگر از اهل مكّه است و نمىتواند حجّ تمتّع به جا آورد .
بنا به رأى اكثر فقيهان تنها تفاوت و اضافهاى كه حجّ قران بر افراد دارد اين است كه در حجّ قران علاوه بر اعمال حجّ افراد بايد قربانى را به هنگام احرام با خود سوق دهد ، و گفته شده كه تفاوت ميان اين دو نوع حجّ علاوه بر آنچه ذكر شد جمع ميان حجّ و عمره در حجّ قران است بىآن كه محلّ شوند ، و به همين سبب آن را حجّ قران گفتهاند .
باب دوم در ترتيب اعمال ظاهرى حجّ از آغاز سفر تا بازگشت كه در ده فراز ذكر مىشود
( 1 ) مىگويم : من در بيان تمامى اين فرازها تصرّف و آنها را مطابق طريقهء اهل بيت ( ع ) ذكر مىكنم جز فراز نخست كه آن را به حال خود مىگذارم ، زيرا موضوع آن از طريقه حقّه دور نيست . بعلاوه محتواى آن را به خواست خداوند طبق طريقه ائمّهء معصومين ( ع ) در كتاب آداب سفر از بخش عادات بيان خواهم كرد .