پيامبر ( ص ) فرموده است : « خداوند متعال شش خصلت را براى من ناخوش قرار داد ، و من آنها را براى اوصياى پس از خود از فرزندان و پيروانم ناخوش مىدارم : بازى در نماز ، جماع در حال روزه ، منّت پس از صدقه ، درآمدن به مساجد در حال جنابت ، سركشيدن در خانهها و خنده در گورستان . » « 37 » از مسعدة بن صدقه از امام صادق ( ع ) از پدرانش ( ع ) روايت كرده است : « امير مؤمنان ( ع ) پنج وسق « 38 » از خرماى بغيبغه « 39 » به سوى مردى فرستاد ، اين مرد از كسانى بود كه چشم اميد به عطاياى آن حضرت داشت و به بخشش و كمك او خشنود بود ؛ و از على ( ع ) و ديگران چيزى درخواست نمىكرد . مردى به امير مؤمنان ( ع ) عرض كرد : به خدا سوگند فلانى چيزى از شما درخواست نكرده است و از پنج وسق خرما يك وسق
هامش
كرد پيامبر ( ص ) از او رو گردانيد . سپس از سمت چپ آن حضرت آمد پيامبر ( ص ) باز از او رو گردانيد پس از آن از پشت سر آن حضرت آمد در اين هنگام رسول خدا ( ص ) آن را از او گرفت و سپس به طرف او انداخت بطورى كه اگر به او اصابت مىكرد وى را دردمند مىساخت و يا مىكشت ، و فرمود : يكى از شما همه داراييش را مىآورد و مىگويد : اين صدقه است و سپس مىنشيند و از مردم براى زندگيش درخواست كمك مىكند . بهترين صدقه آن است كه از روى غنا و توانگرى باشد گفته شده : مقصود چيزى است كه زايد بر هزينه عائلهاش بوده و از آن بىنياز باشد ، و اين توجيه نيكويى است . و نيكوتر و كاملتر از آن اين است كه گفتهاند : منظور از صدقه دادن تهيدست به اندازهء توان خود ، شخص مجرّد و بىعائله است زيرا ايثار بر نفس عمل نيكويى است چنان كه خداوند فرموده است :وَ يُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ. و حديث صدقه دادن از روى غنا و توانگرى حمل بر افراد عائلهمند شده زيرا ديگران را بر عائله ترجيح دادن ناپسند است چنان كه پيامبر ( ص ) فرموده است : « ملعون است كسى كه عائلهاش را ضايع سازد » و نيز فرموده است : « دست دهنده بهتر از دست گيرنده است ، و در بخشش از عائلهات آغاز كن » و « بهترين صدقه آن است كه از روى غنا و توانگرى باشد » و « هر كس عفاف و پارسايى ورزد خداوند او را عفيف و پارسا مىكند و كسى كه بىنيازى نشان دهد خداوند او را بىنياز مىكند » . در معناى اين حديث از اهل بيت ( ع ) وارد است كه : « بهترين صدقه آن است كه بىنيازى را در پى داشته باشد » .
( 37 ) الفقيه ، ص 166 ، شماره 35 ؛ كافى ، ج 4 ، ص 22 .
( 38 ) وسق با فتح واو و سكون سين حدود 180 كيلو يا يك بار شتر است - م .
( 39 ) بغيبغه با دو باء يك نقطه و دو غين نقطهدار و در وسط ياء دو نقطه و مختوم به هاء نام آبادى يا چشمهاى ست در مدينه داراى آب فراوان و نخل بسيار كه از آن خاندان پيامبر ( ص ) بوده است . در تاريخ سمهودى آمده كه بغيبغه تصغير بغبغ است و آن چاهى كم عمق است . و بغبقات و مبغبغه چشمههايى هستند كه علىّ بن ابى طالب ( ع ) در ينبع در نخستين زمانى كه به آن حضرت منتقل شدند ايجاد كرد و آنها را صدقه داد . چوبهاى شكسته درختان ينبع در زمان آن حضرت به هزار وسق رسيد و از جمله توابع ينبع خيف الاراك و خيف ليلى و خيف الطّاس مىباشد .