خواهد شد كه جز يك فرقه همگى در آتشند ، گفته شد ، آن فرقه كيانند ؟
فرمود : « آنهايى كه بر طريقهء من و اصحاب من مىباشند » و مراد آن حضرت از اصحابش خاندان اوست .
آنچه مؤيّد اين مطلب است روايت محمّد بن حسن صفّار در كتاب بصائر الدّرجات « 40 » است كه به سند خود از سرور ما امام باقر ( ع ) نقل مىكند كه پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « آنچه در كتاب خدا مىيابيد عمل به آن لازم است ، و عذرى براى شما در ترك آن نيست ، و آنچه در كتاب خدا نيامده و سنّت من است نيز در ترك آن معذور نمىباشيد ، و آنچه در سنّت من نيست به آنچه اصحاب من گفتهاند تمسّك جوييد ، چه اصحاب من مانند ستارگانند ، هر كدام را راهنما قرار دهيد راه را يافتهايد ، و به گفتههاى هر كدام از اصحاب من توسّل جوييد هدايت پيدا كردهايد ، اختلاف اصحاب من براى شما رحمت است ، عرض شد : اى پيامبر خدا اصحاب تو كدامند ، فرمود : اهل بيت من » ، زيرا اهل بيت آن حضرت به سيره و روش او رفتار كردند ، و بر طريقهء او استوار بودند ، به رغم اين كه هر كس احوال و رفتار صحابه را بررسى و دنبال كند بر او روشن مىشود كه جز شمار اندكى از آنان بر طريقهء پيامبر ( ص ) باقى نماندند ، و ما به خواست خداوند شمّهاى از اين مطلب را در كتاب آداب الشّيعه و اخلاق الامامة در بخش عادات ذكر خواهيم كرد .
امّا سخن آن حضرت كه فرموده است : « اختلاف اصحاب من براى شما رحمت است » مقصود از آن اختلاف پاسخهايى است كه به پرسشهاى مردم بر حسب درجات و اختلاف عقل و تفاوت فهمشان مىدادهاند ، چه آنها مكلّف بودهاند با مردم به اندازهء عقلشان سخن گويند ، و اين رحمتى از خداوند سبحان بر بندگانش مىباشد « 41 » و
هامش
( 40 ) ج 1 ، باب ششم .
( 41 ) شايد مراد اختلاف به معناى آمد و شد باشد ، چنان كه در قرآن كريم آمده است :إِنَّ فِي اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِيعنى در آمدن هر يك از آن دو در پى ديگرى ، همچنين در زيارت جامعه است : و مختلف الملائكة يعنى محلّ نزول و آمد و شد فرشتگان همان طورى كه در خبرى كه از احتجاج نقل مىشود به همين معنا آمده است .