تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اخلاق محتشمى ( فارسى ) — صفحة ديباچهء چاپ دوم 12

مساهمون:

صديباچهء چاپ دوم ١٢

اخلاق ناصرى چندين بار شرح شده است :

1 - شرح گمنام نسخهء دانشكدهء ادبيات تهران ، شمارهء 367 كرمان كه در فهرست ( ص 21 و 146 ) بنام شرح رسالهء عرفانى ياد شده است . اين شرح از آغاز است تا بند « عقل نظرى خوانند » ( ص 57 ص 15 چاپ مينوى ) در فصل 1 قسم 1 مقاله 1 ) نزديك به دويست صفحه بسيار مفصل كه اگر به انجام ميرسد چندين برابر آن ميبايست بشود . در آن از شرح اشارات و تجريد خود طوسى و شرح تجريد گويا از قوشچى و شرح مطالع گويا از رازى و درة التاج و شرح هياكل نور دوانى و حدود ابن سينا و شفاى او و مجمع البحار نميدانم ازكى ( منزوى 1362 - ذريعه 20 : 21 ) و از داود قيصرى و عبد الرزاق كاشانى و اصطلاحات الصوفية او و از نگارندهء روضة الجنان شايد ابو الحسن قاينى ( ذريعه 11 : 274 ) و دانشنامه و از سيد المدققين مير صدر الدين ياد شده است و در آن ( نزديك به شش برگ ) از موسيقى سخن به ميان ميايد . بروش فلسفى است و شايد از دانشمندى ايرانى نه هندى ( منزوى 1237 - فيلمها 1 : 131 ) . در فهرست دانشگاه ( ش 4489 ، 13 : 3636 ) از همين شرح بنام « تجلى الاشراق » ياد شده است . در فهرست بادليان از نسخهء ش 1443 داراى 214 گ با مهر 1194 و در فهرست بانكيپور از نسخهء ش 940 ( 9 : 191 ) در 141 گ از سدهء 13 ياد شده است . آغاز اين دو با آغاز نسخهء پيش يكى است ، و نسخهء بادليان در انجام به همان بند « عقل نظرى خوانند » ميرسد . 2 - حديقة اللغة يا شرح محمد سعد گويا متخلص به غالب گويا شارح كافيه به نام عافيه ( 771 بانكيپور م ب 175 ) و شايد جز سعد اللّه نويسندهء نسخه‌اى از اخلاق ناصرى ، نزديك 1014 ) ( فهرست محمد شفيع 227 ) كه در 1097 به درخواست دوستان بدان پرداخته است ، و گويا هم جز محمد بن سعد مؤلف فرهنگ ديوان انورى يا معادن اللغة در 1095 نسخهء مورخ 1105 سال 38 اورنگ زيب ش 16672 كد ليدن ( 5 : 152 ش 2534 ) در دو ركن است : معانى مفردات به ترتيب حرفهاى يكم و باز پسين ، شرح آيات و احاديث و سخنان بزرگان ، بدينگونه است : « حمد كثير و شكر خارج از جزو تحرير لايق حضرت خالقى باشد . . . » نسخه آن نوشتهء عزيز اللّه در سه بهروز چهارشنبه 11 ذق 13 جلوس سال 1132 ، در دانشگاه لاهور است ( ياد نامهء طوسى 29 ) . نسخهء ديگر آن در بانكيپور است ( 9 : 192 ش 941 از سدهء 13 ) . نميدانم او همان محمد سعد عظيم آبادى گزارندهء گلستان به نام شكرستان در 1095 و بوستان بنام باغستان است يا نه ( منزوى 3503 ) . او جز مولوى مفتى قاضى محمد سعد اللّه مراد آبادى ( مراد آباد 1219 - بيجاپور مقام رام پور روز يكشنبه 14 رمضان 1294 ) است كه ميزان الافكارى فى شرح معيار الاشعار دارد