مىشناسند كه غرض نويسندگان آنها بيان پند و موعظت و سياست و ملك و مملكت به صورت حكايت و داستان بوده است . از اينگونه كتابها كه از روزگاران دراز براى ما بازمانده است و كتابى است در كمال فصاحت و مبتنى بر مسائل و موارد پادشاهى و فرماندارى يكى هم تحفة الملوك است . . . تمثيلات در [ اين ] كتاب بسيار و همه نيز نثرش . . . شيرين و گيرا و روان است ، حشو و زائدى ندارد ، جمله همه در حد خود است و يكى از مزاياى اين كتاب نيز كوتاه بودن جملهها و موجز بودن آنهاست كه در نثر فارسى موجب زيبايى و لطف كلام مىشود .
ايرج افشار
( جهان نو ، سال هشتم ، شمارهء هفتم ، يكشنبه هفت تيرماه 1332 ، ص 54 - 153 )
اوّلين صورت كلّى اخلاق سنّتى يعنى آنچه در اندرزنامههاى قديم آمده است ، به دست نويسندهاى تهيّه شده كه متون قديم را خوب مىشناخته است و مطالب آنها را بهگونهاى در چارچوبى مرتّب كرده كه مهمترين نكات آنها نمايانده شوند . . . اين متن در قرن هفتم / سيزدهم تأليف شده است ، يعنى زمان انحطاط سنّت مجموعههاى قديم و لزوم گرفتن پيام آنها . اگر ما خود مىخواستيم به كمك تفسير سطحى متون به آنچه در نظر يك اخلاقگرا مهم مىآمده است پى ببريم ، احتمال اشتباهمان زياد بود و خوشبختانه نويسنده اين متن با تهيه صورت كلّى اخلاقيات قديم راه ما را هموار و خطر اشتباه را از ما دور كرده است . . . بهطور خلاصه بايد گفت كه على اصفهانى براى نخستين بار و بهتر از ديگران با مادّهء اوليّه اخلاقيات قديم كارى ابتدايى امّا تجربى انجام داده است . . . اين كتاب مرحلهء عمدهاى در پرداخت و گسترش اخلاقيات فارسى بوده است . . . على اصفهانى در تحفة الملوك دربارهء يك خاطرهء درازمدّت و ديرپا يعنى سنّت مندرج در اندرزنامهها كار كرده است ، او با آن اندرزنامهها مأنوس بود و كوشيده بود تا اصل و جوهر آنها را بيان كند .
شارل - هانرى دوفوشهكور
( اخلاقيات ، مفاهيم اخلاقى در ادبيّات فارسى از سدهء سوّم تا سدهء هفتم هجرى ، ترجمهء محمّد على امير معزّى ، عبد المحمّد روح بخشان ، صص 199 ، 202 ، 207 ، 402 )
تحفة الملوك ( فارسى ) — صفحة مقدمهء مصحح 28
مساهمون: علي بن أبي حفص بن فقيه محمود الإصفهاني
صمقدمهء مصحح ٢٨