گردانيدن اين كتاب ، به اين شخص بىاشكال مىنمايد .
تاريخ نگارش
تاريخ دقيق نگارش تحفة الملوك بر ما نامعلوم است . كهنترين نسخهء كامل تاريخدار اين كتاب ، نسخهاى است از موزهء بريتانيا به تاريخ « احدى و ستين و سبعما » [ 761 ] ؛ يعنى همان نسخهاى كه در سال 1317 به توسط سيّد حسن تقىزاده به چاپ رسيده است 2 .
علّامه محمّد قزوينى در نامهاى كه به تقىزاده در انتقاد به تصحيح اين كتاب نوشت ، سخنى دربارهء تاريخ اين كتاب نياورده است ؛ گويا وى تاريخ 761 و حدود قرن هفتم و هشتم را براى اين كتاب پذيرفته است 3 . استاد سعيد نفيسى با استناد به بيتى از حديقهء سنايى كه بهاينصورت : « با بدان كمنشين كه درمانى / خوپذيرست نفس انسانى » ( ص 29 ) در اين كتاب آمده ، نتيجه گرفته است :
« چون سنايى در نيمهء اوّل قرن ششم مىزيسته و در حدود 545 درگذشته است ؛ پيداست كه نويسندهء اين كتاب پس از آن و در نيمهء دوّم قرن ششم زندگى مىكرده است . امّا از كسانى كه در تاريخ معروفاند و نام ايشان در اين كتاب آمده آخرين كسانى كه از آنها نام برده ، جلال الدّين ملكشاه سلجوقى است كه در 465 به پادشاهى رسيد و در 485 درگذشت و پس از آن امام الحرمين ابو المعالى عبد الملك جوينى فقيه و دانشمند معروف شافعى است كه در 25 ربيع الثانى 478 درگذشته است . با اين دلايل كاملا ثابت مىشود كه نويسندهء اين كتاب در نيمهء دوم قرن ششم بوده . » 4
نظر استاد نفيسى پذيرفتنى است ؛ با اين توضيح كه در تحفة الملوك از شخصيتهاى تاريخى مختلفى حكايت يا سخنى نقل شده است و از لحاظ تاريخى هيچكدام را نمىتوان متأخّرتر از سنايى به حساب آورد . در متن كتاب دو بيت از سنايى - البته بدون ذكر نامى از وى - نقل گرديده ، يكى آنكه استاد نفيسى اشاره نموده و ديگر بيتى است كه