شود [ كه ] يك ضلع وى آن مقدار محفوظ در وهم دوم ضلع وى خطى كه ميان و اصل « 1 » باشد ، موضع انتصاب نيزه و موضع وصول سرنيزه به آب ، سوم ضلع نيزه و زاويه [ اى ] كه نيزه وتر آن است زاويه قائمه است پس مربّع وتر وى مساوى هر دو مربع ضلعين باشد چنان كه در شكل عرقيس « 2 » از كتاب اقليدس مقرّر شده است و مربّع أحد الضّلعين كه ده است صد باشد و مربع شى مآل باشد « 3 » پس مآل و صد « 4 » معادل مربع نيزه باشد پس مربع نيزه مساوى مربع قسمين وى است با ضعف سطح أحد القسمين فى الآخر و مربع شش كه أحد القسمين است سى و شش باشد و مربع شى كه قسم ديگر است مآل باشد و ضعف سطح أحدهما فى الآخر دوازده شى « 5 » باشد * 297 * پس مآلى ، و صد عدد معادل مآل و سى و شش عدد و دوازده شى باشد پس مقابله كنيم و مآل را از هر دو طرف بيندازيم و در مقابل سى و شش از جانب اوّل يعنى صد و سى و شش بيندازيم شصت و چهار باقى ماند معادل دوازده شى پس معادل يك شى پنج عدد و ثلث باشد پس آنچه از نيزه در آب بوده است پنج گز و ثلث است و آنچه بيرون [ ا ] است شش گز مجموع يازده گز و ثلث باشد و هو المطلوب « 6 » .
مسألة « 7 » حسابيّة
حوضى دو جوى در وى گشوده است از يك جوى به دو روز پر مىشود و از جوى ديگر به سه روز پس اگر هر دو را باهم بگشايند به چند مدت پر شود جواب : به روزى و خمس روزى از هر دو پر شود زيراكه از نهر بزرگ در مدت روزى و خمسى ، ثلاثة اخماس
هامش
( 1 ) و اصل باشد در حاشيه نوشته شده است .
( 2 ) اين كلمه بهظاهر عرقيس است .
( 3 ) در اين موضع 1 نوشته شده است و خط خورده است و علامت خاصى نيست .
( 4 ) در اين موضع عبارت « در مقابله » نوشته شده است و خط خورده و زايد است .
( 5 ) بهظاهر شى خوانده مىشود .
( 6 ) حل مساله فوق از طريق كاربرد اعداد مطابق قواعد امروز رياضى بدينگونه است :x / 6 - 69 * 03 gt x / 6 - xgttg 0 * 514 - 6 / X X - 11 * 6711 * 67 - 6 - 5 * 67( 7 ) مسله .