سيّد عليرضا مدرسى يزدى « ريحان » ، مؤلف كتاب آينهء دانشوران ، در شرح حال آن مرحوم چنين مىنويسد :
« ابو محمود ميرزا على اكبر ابن ابو الحسن يزدى ، يكى از متألهين عاليقدر است كه در روزگار حائرى يزدى در حوزهء علميّهء قم به تدريس معقول مىپرداختند و بسيارى از فضلا و دانشمندان از مجلس درس حضرتش استفاده كردهاند » .
وقتى شاهزاده بديع الملك ميرزا ملقب به « عماد الدوله » حكمران يزد بود ، از آن جناب خواهش كرد رسالهاى به فارسى مشتمل بر مسائل مهمّهء حكمت الهى بنويسند . ايشان نيز اجابت كرد و بهطور موجز خلاصهء مسائل را به پارسى روشن نگاشت ، و قسمتى از نسخهء شريفه را سيّد طه موسوى اصفهانى ، كه از طلّاب مدرسهء رضويهء قم بود ، به سال 1353 ق به خواهش من بنده ( ريحان ) از روى نسخهء خطى كه نزد ميرزا على ناسوتى يزدى ، خواهرزادهء حكيم نامبرده بود ، نوشته است .
نام آن تأليف رسالهء عماديّه است » .
از جمله اساتيدى كه در سالهاى اخير در پژوهشها و تحقيقات فلسفى آثار حكماى اسلامى به معرفى شخصيت حكمى يزدى توجّه ، و در مقام شناساندن حكما و فلاسفه برآمدهاند ، استاد محترم دانشگاه تهران آقاى دكتر على موسوى بهبهانى مىباشد كه در مقدّمهء كتاب الدّرة الفاخرة ، پس از نقل مآخذ معتبر در شرح حال حكيم يزدى چنين يادآور مىشود :
در آغاز مقدّمهء متذكّر شديم كه شرح و ترجمهء كتاب الدرة الفاخرة به قلم عماد الملك است ، ولى به واقع وى بيانات استاد خود ، يعنى فيلسوف متأخّر حوزهء علميهء قم ، آقاى ميرزا على اكبر يزدى ، معروف به « حكيم » را تحرير كرده است .
در باب ترجمهء حال فيلسوف يزدى ، متأسفانه نگارندهء اطّلاعات دقيق و مستندى در اختيار ندارد . ولى قدر مسلّم آن است كه وى از بزرگترين اساتيد فلسفهء اسلامى در قرن اخير ، در حوزهء علميّهء قم بوده است . و بنا بر آثارى كه به واسطه از ايشان باقى مانده و مورد مطالعهء نگارنده قرار گرفته است ، ايشان از مبرّزترين
تربت پاكان قم ( فارسي ) — صفحة 1062
مساهمون: عبد الحسين جواهر كلام
ص١٠٦٢