جماعت و ارشاد اشتغال داشت . از جمله آثار قلمىاش به كتابهاى زير اشاره مىرود : 1 - حاشيه بر نجاة العباد ، 2 - الفوائد العسكرية ، در اصول فقه در دو جلد ، 3 - مصابيح در فقه ، در سه جلد ، 4 - حاشيه بر كتاب عين الاصول ( اثر ملا محمّد تقى برغانى ) ، 5 - تقريرات فقه ميرزاى شيرازى ، 6 - تقريرات اصول ميرزاى شيرازى . ملا محمّد تقى سمامى سرانجام در سال 1322 ق در قزوين درگذشت و در چهار پيغمبريه همان ديار به خاك سپرده شد . شرح حال ايشان مفصلا در كتاب بزرگان رامسر صفحهء 159 آمده است .
آقا شيخ على اكبر الهيان مقدمات را در همانجا به سرپرستى پدرش فراگرفت ، و در سال 1323 ق يك سال بعد از فوت پدر خود عازم تهران شد ، و سطوح عاليه را در آن شهر تحصيل نمود و به نجف اشرف عزيمت كرد . مدتى كوتاه درس ملا محمّد كاظم خراسانى را درك كرد ، سپس در نزد سيد محمّد كاظم طباطبائى يزدى و ديگر بزرگان عصر تلمّذ نمود ، و به درجهء اجتهاد نايل شد .
وى در حدود 1335 ق به قزوين مراجعت كرد ، و در آنجا به تدريس و تربيت طلاب علوم دينيه پرداخت . و در ضمن خدمت عارف و اصل علامه سيد موسى زرآبادى ( متوفى 1353 ق ) ، به تهذيب و تزكيهء نفس مشغول گرديد . در سال 1343 ق به قم رفت و از محضر شيخ عبد الكريم حائرى يزدى استفاده نمود ، و به تدريس سطح پرداخت . در سال 1345 ق به رامسر مهاجرت و چندى در آنجا اقامت گزيد ، و مجددا به قزوين بازگشت .
وى پس از اين دائما در سفر بود و تا آخر عمر به : طالقان ، گيلان ، قزوين ، و رامسر رفت و آمد و در حال تردد بود ، و هرجا كه مىرفت به تدريس و تربيت و تهذيب طلاب مىپرداخت .
در طول دوران زندگى هيچگاه دلبستگى به دنيا پيدا نكرد و هيچگاه خانه و مسكن و يا اثاث خانه تهيه ننمود ، و با زندگى بسيار ساده و بىآلايش عمرى را سپرى ساخت . با وجودى كه مبالغ زيادى از وجوهات به دو داده مىشد ، هيچوقت
تربت پاكان قم ( فارسي ) — صفحة 1045
مساهمون: عبد الحسين جواهر كلام
ص١٠٤٥