المصنّفين او را بلخى خوانده است « 1 » .
امام بخارى او را كوفى بلخى مىداند « 2 » . محدّثان و رجالشناسان در مورد روايات عبد الرحمان بن مالك بلخى دچار اختلافنظر شدهاند .
ذهبى مىنويسد : احمد و دارقطنى او را متروك الحديث مىدانند ، ابو داود ، او را دروغگو خوانده است ؛ مرّه ، او را در شمار جعلكنندگان حديث آورده است ؛ نسائى و برخى ديگر از محدّثان او را ثقه مىدانند . شعبى از محمّد بن مثنى نقل مىكند ، وى گفت :
عبد الرحمان بن مالك بلخى شيعه زيدى بود ، درحالىكه مذهب زيديّه بعد از شعبى به وجود آمد .
ذهبى ، اين روايت را از طريق عبد الرحمان بن مالك بن مغول بلخى كوفى نقل كرده است : عن عبد الرحمان بن مالك بن مغول قال : عن يزيد بن أبى زياد ، عن عبد الرحمان بن أبى ليلى قال : رأيت عليا توضأ فمسح رأسه ، ثم قدميه ، و قال : هكذا رأيت نبى اللّه صلّى اللّه عليه و إله توضأ « 3 » . عبد الرحمان بن ابى ليلى گفت : من على عليه السّلام را ديدم وضو گرفت ، سپس سر و پاهايش را مسح كرد ، همچنان رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله را نيز ديدم اينگونه وضو مىگرفت .
ابن عدى مىگويد : با وجودى كه قول عبد الرحمان بن مالك ضعيف است ولى محدّثان از طريق او رواياتى را نقل كردهاند « 4 » .
عقيلى مىگويد : عبد الرحمان بن مالك ، دهرى مذهب بود « 5 » .
ابن حبّان در كتاب المجروحين ، بلخى را بجلى نقل كرده است « 6 » .
ابو عبيد محمّد بن على اجرى گفته است : من از ابو داود سليمان بن أشعث پرسيدم نظر شما دربارهء عبد الرحمان بن مالك چيست ؟
گفت : وى از مجسمههاى دروغ است ، بارديگر سؤال كردم ، گفت : او
هامش
( 1 ) - معجم المصنّفين ، ج 2 ، ص 72 .
( 2 ) - التاريخ الكبير ، ج 5 ، ص 349 .
( 3 ) - ميزان الاعتدال ، ج 2 ، ص 451 - 452 .
( 4 ) - الكامل فى الضعفاء ، ج 5 ، ص 471 .
( 5 ) - الضعفاء الكبير ، ج 2 ، ص 345 .
( 6 ) - المجروحين ، ج 2 ، ص 61 .