[ 313 ] عبد الرحمان بن محمّد بن حامد بن متّويه زاهد بلخى شنآبادى
ابو القاسم عبد الرحمان بن محمّد زاهد بلخى شنآبادى از علماى اماميه بلخ است . او در روستاى شنآباد ( شناباد ) از توابع بلخ قدم به عرصه وجود نهاد و تحصيلاتش را در اين شهر به پايان رسانيد . آن عالم فاضل ، احاديث فراوانى را حفظ كرد و بدين سبب به حافظ شهرت يافت . نيز به امور خيريه مىپرداخت . او يكى از شاگردان ابو بكر ورّاق بلخى مشهور به ترمذى است . اين محدّث بزرگوار ، روايات خود را از استادانى چون ، ابو شهاب معمر بن محمّد بلخى ، محمّد بن اسحاق صاغانى ، محمّد بن صالح بن سهل ترمذى ، عبد اللّه بن محمّد بن على حافظ و گروهى ديگر از معاصرانش نقل كرده است .
محدّثانى نظير ابو الحسن بن حمامى ، على بن احمد رزّاز ، ابن زرقوبه ، ابن مردويه ، على بن داود رزّاز و ابو عبد اللّه حاكم نيشابورى رواياتى را از او نقل كردهاند « 1 » .
خطيب از ابو عبد اللّه محمّد بن عبد اللّه نيشابورى تعريف مىكند و مىگويد : ابو القاسم عبد الرحمان بن محمّد زاهد بلخى ، از نادرترين محدّثان عصر خود در بلخ بود كه به نيشابور آمد و مدتى در اين شهر اقامت گزيد و تدريس حديث كرد « 2 » .
خطيب ، ابن جوزى ، ابن ماكولا و ذهبى مىگويند : ابو القاسم عبد الرحمان زاهد بلخى در سال 350 ه . بلخ را به قصد زيارت بيت الحرام ترك كرد ، پس از اتمام فريضهء حج وارد بغداد شد و در آن شهر به املاى حديث پرداخت و سرانجام به بلخ بازگشت و به سال 355 ه . در بلخ ديده از جهان فروبست « 3 » .
ابو الحسن عبد الغافر بن اسماعيل فارسى ، ابو القاسم عبد الرحمان بلخى را در شمار استادان محمّد بن احمد محب دقاق نيشابورى نقل كرده است « 4 » . رجالشناسان شيعهء اماميّه ، ابو القاسم عبد الرحمان بن محمّد بن حامد بلخى را از استادان شيخ صدوق
هامش
( 1 ) - تاريخ بغداد ، ج 10 ، ص 294 ؛ و نيز ر . ك : القند فى ذكر علماء سمرقند ، ص 357 .
( 2 ) - المنتظم ، ج 8 ، ص 343 ؛ الاكمال ، ج 7 ، ص 207 ؛ تاريخ الاسلام ، ذهبى ، حوادث سالهاى 351 - 380 ه . ، ص 122 .
( 3 ) - تاريخ بغداد ، ج 10 ، ص 295 ؛ اللباب ، ج 2 ، ص 211 ؛ الانساب ، ج 3 ، ص 360 .
( 4 ) - تاريخ نيشابور ، المنتخب من السّياق ، ص 12 .