گرفتن رشوه داشت 27 . به امور ارتش اهميت زيادى مىداد ، در وضع لشكرگيرى ايران اصلاحاتى انجام داد .
در لباس مستوفيان و ساير افراد كشورى تغييراتى ايجاد كرد . نظميه را تأسيس نمود و در رنگ پرچم كشور تغيير كلى داد 28 .
روى كار آمدن ميرزا حسين خان به كمك انگليسها و به نفع آنها بود . ميرزا حسين خان نيز صميمانه نسبت به منافع آنها اقدام مىكرد 29 . در زمان صدارتش تا قبل از سفر دوم فرنگ هوادار سياستهاى انگليس بود 30 . امتياز رويتر را به فردى انگليسى به نام بارون جوليوس رويتر داد . برحسب اين امتياز كل ايران به انگلستان واگذاشته مىشد 31 .
از خدمات ديگر وى به انگلستان قبول رأى حكميت گلد اسميت درباره حدود مرزى سيستان و بلوچستان در مناقشه ايران و افغانستان بود 32 . پس از بازگشت از سفر دوم فرنگ به واسطه برادرش يحيى خان معتمد الملك كه با روسها دوست بود به طرفدارى از روس پرداخت و اين روش را تا موقع مردن خويش حفظ كرد 33 . سفارت روسيه بهويژه در اواخر عمرش بزرگترين حامى و پشتيبان او شمرده مىشد . سپهسالار به روسها قول ايجاد راهآهن جلفا - تبريز و سواحل درياى خزر تا تهران را داد 34 .
در سال 1295 ق وقتى كه براى مرتبه دوم ناصر الدّين شاه را به اروپا مىبرد ، در روسيه با الكساندر دوم امپراطور روس قرار و مدار گذاشت و حتى تعدادى از افسران روسى را براى تربيت افراد ارتش ايران به تهران آورد و به تأسيس قزاقخانه پرداخت . 35 از جمله كارهاى ديگر سپهسالار مىتوان به موارد زير اشاره كرد :
محدود كردن اختيارات شاه با ايجاد پارلمان 36 ، پايهگذارى روابط دوستانه بين دولت ايران و عثمانى 37 ، آوردن يك مستشار فرانسوى به نام بارون استاين براى تنظيم كارهاى مالياتى 38 ، تأسيس ضرابخانه به سبك جديد ، آوردن نخستين آسياى بخار ، ايجاد كارخانه چدنريزى و شركتهاى
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي ) — صفحة 252
مساهمون: غلامرضا جلالى
ص٢٥٢