معززى كه از طهران به شيراز مسافرت مىكند به نگارش اين مكتوب مبادرت مىورزد . از تمام قلب نهايت امتنان را از جنابعالى دارم كه هميشه روابط خود را با نمايندگان دولت امپراطورى آلمان محفوظ داشته و از اين حسن رفتار خويش منافع ايران را كه با مصالح آلمان توأم است منظور فرمودهايد . دولت آلمان دوست حقيقى ايران و اعليحضرت شاهنشاه تاجدار ايران و طالب استقلال و محروسيت ايران است . چون امپراطور مفخم آلمان اظهار فرموده است كه با قدرت كامله و بازوى تواناى خويش به مساعدت اسلام اقدام مىفرمايد ، تكليف هر ايرانى و هر مسلمانى است كه از همراهى با دشمنان اسلام و ايران خاصه با انگليسها استنكاف ورزد . انگليسها در موقع تصرف و الحاق بندر بوشهر بهطور وضوح ثابت كردند كه در فكر معاضدت با ايران نيستند ، بلكه مىخواهند خاك پاك اين مملكت را گرفته آزادى و استقلال ملى سواران شجاع و سلحشور ايرانى را در تحت رقيّت و اسارت انگليس درآورند . مدتى است كه دوستدار نام آن جناب را مثل يك شخص وطنپرست و صميمى نسبت به دولت متبوعهء خودتان و حامى و پايبند دين مقدس اسلام شناخته و دوستى با شما را بسيار مغتنم مىشمارم . مطمئن باشيد همانطور كه آلمانها با دشمنان خود معاملهء شديد مىنمايند و دمار از روزگار آنها برمىآورند ، همان قسم نسبت به دوستان خويش صادق و ثابتقدم هستند . چنانچه آن جناب بخواهند با دوستدار طرف مكاتبه واقع شوند خوب است به وسيلهء قنسول آلمان مقيم شيراز كه مورد اعتماد دوستدار مىباشد و هميشه براى مذاكره با جنابعالى حاضر خواهد بود اقدام فرمايند . در خاتمه براى بروز دوستى باطنى خود به اسم يادبود ، تحفهء محقّرى خدمت عالى ارسال داشته اميدوار است با قبول آن قرين امتنانم فرمائيد . موقع را براى اظهار مودت خالصانه و احترامات فائقه مغتنم مىشمارم .
امضا
شاهزاده هانرى سى و يكم دو رويس
وزير مختار اعلى حضرت قوىشوكت امپراطور كل ممالك آلمان .
شرح
( 22 ) - متن اولين گزارش سيّد ضياء از باكو به دولت وثوق الدوله :
29 قوس 1298 - 28 ربيع الاول 1338
مقام منيع رياست جليلهء وزراء عظام دامت شوكته
پس از حركت از تهران و توقف يك شب در قزوين و يك شب در بين راه و يك شب در رشت عصر يكشنبه 6 ، وارد انزلى شده و با حضور عموم رؤساى ادارات رشت و انزلى و عدهء زيادى از مردم بيرق ايران را بر فراز كشتى كه متعلق به كمپانى قفقاز مركورى بود ، نصب كرده و غروب از آنجا حركت و بعد از نوزده ساعت طى مسافت ، مقارن ظهر دوشنبه هفتم وارد اسكلهء بادكوبه شديم . جماعتى از اتباع ايران و شاگردان مدارس ايرانى و عدهء زيادى از اهالى بادكوبه در سر پل قفقاز مركورى انتظار ورود هيئت اعزاميه را