45 - محمّد على .
46 - غلامعلى .
47 - عبد الحسين صديق .
48 - على صديق .
شرح
( 9 ) - حجت الاسلام شيخ محمّد شريف رازى در كتاب خود گنجينهء دانشمندان ، در مورد چگونگى اقامت آيتاللّه حائرى ، در قم چنين مىنويسد :
« در خاطر دارم كه مرحوم بافقى براى اين نگارنده و جمعى ديگر مىفرمود كه مرحوم آيتاللّه حائرى با اينكه در سفر مشهدشان وضع مدارس مهجور و ويران قم را از فيضيه و دارالشفا ديده كه چگونه دانشگاه روحانى و محل تدريس و افاضات مرحوم محدّث بزرگوار و ملّا محسن فيض و ملّا عبد الرزاق فياض لاهيجى و صدر المتالهين شيرازى و ديگران به مركز گدايان و فقراء و ديوانگان و بيماران تبديل شده و ابراز تأسف نموده و مىگفتند كه چه مىشد اگر اين مدارس هم از غربت بيرون مىآمد ؛ ولى به نظر مباركشان مشكل و گران مىآمد كه ممكن باشد حوزه را از اراك به قم منتقل نمايند .
فرمودند وقتى به ايشان اصرار كردم براى توقف موانعى ذكر كردند ، جواب آنها را دادم و آخر ايشان را به اين كلمه قانع نموده و منصرف از مراجعت به اراك كردم . گفتم : « شما اين اخبارى را كه از حضرات معصومين ( ع ) راجع به آخر الزمان كه قم مركز علم و دانش خواهد شد ( و منها تفيض العلم الى سائر البلدان ) و اينكه در آن زمان علم در نجف ، چون مارى به زمين فرو رفته و از قم بيرون خواهد آمد ، ديدهايد ؟ »
فرمودند : « آرى . »
گفتم : « آيا قبول داريد و يا شبهه مىكنيد ؟ »
فرمودند : « قبول دارم . » گفتم : « نمىخواهيد كه تأسيس اين اساس به دست شما گردد و براى هميشه اين سكّه به نام شما زده شود و باقيات الصالحات شما باشد ؟ »
فرمودند : « چرا . » گفتم : « تصميم به توقف بگذاريد و به اراك پيام دهيد هركس مايل باشد به قم بيايد . »
و گذشته از مرحوم بافقى عده ديگرى از بزرگان قم ، چون مرحوم آيتاللّه حاج ميرزا محمّد ارباب و آيتاللّه حاج شيخ محمّد رضاى ساوهاى و مرحوم حاج سيد حسن متولّىباشى آستانه مباركه فاطميه و حاج ميرزا محمود روحانى و ديگران از افراد مؤثر و علاقهاى كه عموم مردم قم و زوّار آن سال ابراز داشتند ، مرحوم حائرى را به حال ترديد درآورده و فرمودند استخاره خواهيم كرد كه آيا صلاح است در قم مانده و به فضلا و محصلين حوزهء اراك كه انتظار بازگشت را دارند بنويسيم به قم بيايند .
پس بااينكه كمتر به قرآن مجيد تفأل زده و استخاره مىنمودند ، صبحگاهى كه به حرم مطهر مشرف شدند