وابستگان دربار و محارم محمد حسن ميرزا وليعهد قاجار ، به خانهء من آمده و آغاز دعوت نمودند . . . خلاصهء بيانات ايشان اين بود كه تصور اينكه دربار قاجار و موافقين آن در جانب ارتجاع قرار دارند ، امروز اشتباه صرف است و برعكس اهريمن ارتجاع در زير روپوش تجدّد پرورى و به قيافهء زيباى جمهورى طلبى و هر عنوان پسنديدهء ديگر كه به او بدهند پنهان بوده كه به زودى با صورت اصلى خودش ظهور خواهد نمود . اجمال سخن آنكه در آن روز ، قرار ملاقات اينجانب با وليعهد داده شد و فردا شب شرفيابى حاصل گشت و ازآنپس ، اينجانب در جرگهء مدرس وارد بودم . »
پس از واقعهء ترور شاعر ملى ميرزادهء عشقى ، وى به اتفاق چند تن ديگر از مديران جرايد وابسته به اقليت در مجلس متحصن شد و اين امر موجب شد كه اقليت مجلس ، دولت سردار سپه را استيضاح كند . پس از شكستن تحصن ، وى در بيرون مجلس توسط سربازان حكومت نظامى دستگير شد و پس از سه روز فشار دربار و اقليت مجلس ، از حبس رها شد . در شب آزادى خود با وليعهد ملاقات كرده و وليعهد به او پيشنهاد سفر فرنگ را مىكند . او در اين سفر سياسى از طرف وليعهد و مدرس مامور بود تا احمد شاه را قانع كند كه به ايران بازگردد و موجبات عزل سردار سپه را فراهم كند . وى قبل از خروج از ايران با مدرس ملاقات كرد و يادداشتهاى محرمانهء او به احمد شاه را دريافت كرد . سپس به ملاقات وليعهد محمد حسن ميرزا رفت و پيامهاى وى را نيز دريافت كرد . پيامهاى وليعهد حول چهار محور سياسى دور مىزد بدين قرار :
1 - سردار سپه خرج بىپايان مىكند و براى پيشرفت مقصود خودش ، منابع مختلف مالى به دست آورده كه بىدريغ مىباشد ؛ ولى ما در تنگدستى هستيم . اعليحضرت مىبايد هرطور شده از دادن پول براى رفقاى ما كوتاهى نفرمايند .
2 - بايد در محافل سياسيّون و وكلاى مجلس مبعوثان لندن روشن ساخت كه مخالفت عمّال انگلستان با قاجاريه قطعا به ضرر خودشان تمام خواهد شد ، و از راه مطبوعات انگلستان و از راه محافل آنجا براى تغيير رويهء وزارت خارجه انگليس اقدام كرد .
در اين خصوص نبايد از خرج كردن دريغ ورزيد .
3 - شاه بايد هرطورى شده از راه روسيه به ايران برگردد و اگر هم فعلا در خصوص
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 298
مساهمون: حسن مرسلوند
ص٢٩٨