ذوالفنون
استاد ذوالفنون فرزند محمد جعفر در حدود سال 1281 قمرى در سلطانآباد اراك متولد شد . از جوانى به تحصيل علوم مختلف پرداخت ولى استاد معينى - كه نامش قابل ذكر باشد - نداشت . هميشه به مطالعهء كتب مختلف مشغول بود . مدّت بيست سال به اين طريق در شهر اراك گذرانيد و بعد به نجف اشرف رفت و مدت ده سال هم در آنجا اقامت كرد و به تحصيل زبان عربى و علوم دينى به خصوص تفسير قرآن پرداخت . او سپس براى چهار سال به بوشهر رفت و مدت دو سال هم در شيراز ماند و از سال 1317 قمرى به تهران آمد و ماندگار شد .
ذوالفنون دربارهء انگيزهء مطالعهاش در علوم رياضى و هيئت گفته است : « در اين سنين بودم ( يازدهسالگى ) كه تقويمى به دست من افتاد . چون آن را ديدم ، به علم هيئت و نجوم علاقهمند شدم و از آن تاريخ به مطالعهء كتب مختلف رياضى و هيئت پرداختم . دوستانم هم به من كمك و مساعدت كرده و چند اسطرلاب و زيج براى من آوردند كه يكى از آنها مربوط به زمان صفويه بود و من از آن استفادهء زيادى بردم . . . . »
سرتيپ عبد الرزاق بغايرى در مرتبت علمى ذوالفنون مىگويد : « ذوالفنون - كه من او را از بزرگترين دانشمندان اين عصر مىدانم - بدون معلم تحصيل كرد و در اثر هوش فوقالعاده فقط از مطالعهء كتب مختلف به اين مقام بزرگ علمى رسيد و ايشان را از نظر احاطه به علوم نجوم و رياضى بايد همدوش دانشمند بزرگ ملا على محمد پدر نجم الدوله دانست . ذوالفنون هنگام اقامت در كربلا و نجف ، فقه و اصول و علوم دينى را آموخت و چون بسيار متديّن بود ، از نظر تفسير قرآن به تحصيل كليّهء علوم از جمله هيئت و نجوم پرداخت . . . و از نجوم كه بگذريم ذوالفنون به علوم عربى هم احاطه كامل داشته و شعر عربى بسيار خوب