دايى نمايشى ، محمد حسين
ميرزا محمد حسين فرزند حاج احمد صراف ، در 8 ربيع الاول 1287 قمرى ، در تبريز متولد شد .
تا سال 1315 نزد پدرش بود و سپس براى كسب و تجارت به رشت رفت و در آن شهر ساكن شد و با سمت منشيگرى به خدمت تجارتخانهء سيد على تبريزى درآمد . از زمانى كه در سال 1285 ميرزا حسن خان ناصر ، جمعيت اميد ترقى را به عنوان نخستين تآتر گيلان تشكيل داد ، ميرزا محمد نيز عضويت آن جمعيت را پذيرفت و وارد كار نمايش شد . نخستين كسى بود كه مجلس جشنى در رشت ، در محل سراى گلشن به نام مشروطيت بر پا كرد . در سال 1327 به نمايندگى مليون گيلان به آذربايجان رفت و در اجتماعات نهضت آزادىخواهان آذربايجانى شركت كرد .
در زمان آمدن هنرپيشههاى قفقازى به رشت و اجراى نمايشنامهء نادر شاه به روى صحنه آمد و نقش ميرزا مهدى خان را اجرا كرد و چون صاحب ذوق و استعداد بود ، در كار نمايش مهارت كامل پيدا كرد و كمكم معروف به دايى نمايشى شد . بعدها در تشكيل دار الايتام در رشت خدمات مؤثرى كرد .
دايى نمايشى در بنيانگذارى و گسترش تآتر واقعگرا و انتقادى در شهرستانها كه مبارزه با خرافات در ميان مردم از طريق تآتر بود ، فعاليت مثمر و پيشرو داشت .
او در شب 13 آذر 1304 خورشيدى درگذشت و نزديك گور ميرزا كوچك خان ، به خاك سپرده شد . [ 1 ]
هامش
[ 1 ] م : 1 - جودت ، حسين . يادبودهاى انقلاب گيلان .
2 - چهرههايى از پيشروان هنر و ادبيات معاصر ايران .