بالاخره منجر به جنگى خونين شد و آزادىخواهان شكست خوردند ( سال 1330 قمرى ) . اما مبارزات حزب دمكرات ادامه يافت تا شروع جنگ جهانى ، كه در خلال آن سردار نصرت مورد سوءقصد قرار گرفت . اين توطئه به گردن حزب دمكرات افتاد و ژنرال سايكى همهء اعضاى حزب را دستگير كرد و به زندان شيراز فرستاد . پس از مدتى به توصيهء مستوفى الممالك آزاد شدند .
در سال 1305 خورشيدى در اوايل سلطنت پهلوى ، كه داور عدليه را منحل كرد و به تجديد بناى دادگسترى پرداخت ، كميسيونى براى اين منظور تشكيل يافت كه بنا به توصيه اين كميسيون ، بسيارى از افراد آگاه به قانون و روشنفكر به خدمت دادگسترى درآمدند و دبستانى از جمله اين افراد بود و به سمت مستشار استيناف در همدان شروع به كار كرد و مدت دو سال به اين خدمت اشتغال داشت .
پس از دورهء هفتم مجلس ( 1307 خورشيدى ) به نمايندگى مردم كرمان در مجلس شوراى ملى انتخاب شد و همچنان سمت نمايندگى داشت تا دورهء دوازدهم ؛ ( 1318 خورشيدى ) ؛ ولى در دورههاى بعد ، از انتخاب شدن محروم ماند . مخالفتهاى شديد با وى باعث شد كه حتى نام خانوادگى خود را از درگاهى به دبستانى تغيير دهد تا از آسيب سرتيپ محمد درگاهى رئيس شهربانى كه اين نام را براى خود انتخاب كرده بود ، مصون بماند .
حكايت جالبى از دبستانى وجود دارد كه به نقل از سيد محمد محيط طباطبايى است :
« كسى كه تقويم مجلس شورى را در دست داشت و بر آن مىنگريست ، از درگاهى پرسيد كه آيا اسم ماه مرداد با همزهء مفتوح يا مكسور شروع مىشود ؟ ايشان رندانه پاسخ گفت كه در تهران با همزهء مفتوح ، ولى در كرمان با همزهء مكسور آغاز مىگردد . سائل مرحون فؤادى كرمانى عضو ادارى مجلس بود . گفت : ارباب كيخسرو كه خودشان كرمانى هستند ، چرا به فتح مىگويند و اصرار مىورزند كه اين صورتش را در هر موردى به كار ببرند ؟ درگاهى جواب داد وقتى ارباب در كرمان معلم مدرسه زردتشتيان بود به تقليد پارسيان گجرات و بمبئى امرداد به كسر همزه و ميم مىگفت ، ولى از موقعى كه در چاپ قانون تبديل بروج فلكى به ماههاى فارسى جلالى ، امرداد را بهجاى مرداد متداول چاپ
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 199
مساهمون: حسن مرسلوند
ص١٩٩