تخطي إلى المحتوى الرئيسي

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 238

مساهمون:

ص٢٣٨

افسر ، محمد هاشم ميرزا [ شاهزاده ]

شاهزاده محمد هاشم افسر ملقب به « شيخ الرئيس » فرزند شاهزاده نور الله ميرزا [ شاهزاده جناب ] 52 ، در سال 1253 خورشيدى در سبزوار تولد يافت . پدرش شاهزاده نور الله ميرزا معمم و از مقدسين بود ، چندين بار پياده به مشهد رفته و در مساجد مكبّر بود 53 . جدّ مادريش در زمره شاگردان محترم حاج ملّا هادى سبزوارى به حساب مىآمد . محمد هاشم افسر دوران طلبگى خود را در سبزوار سپرى كرده و بعد درحالىكه معمم بود وارد خدمت دولت گرديد . مدتى كارمند وزارت فرهنگ و سپس در سال 1290 خورشيدى رئيس فرهنگ و اوقاف خراسان شد . در اين هنگام « تيمورتاش » رئيس قشون خراسان بود و بين آنها دوستى پايدارى بوجود آمد و به تشويق « تيمورتاش » بود كه افسر وارد عالم سياست و چندين دوره نماينده مجلس شد . براى اولين بار وى در سال 1328 قمرى در مجلس دوم وكيل سبزوار شد . مىگويند پس از واقعه بتوپ بستن مجلس توسط « محمد عليشاه » كسى جرأت نداشته در انتخابات شركت كند و به همين دليل محمد هاشم ميرزا فقط با 32 رأى وارد مجلس شده است . محمد هاشم افسر در دوره دوم از سبزوار ، دورهء سوم از نيشابور ، دورهء چهارم از مشهد و از دورهء پنجم تا نهم از سبزوار ( از 1328 تا 1354 ق ) نماينده مجلس بود . در مجلس پنجم محمد هاشم ميرزا يكى از امضاكنندگان ماده واحدهء انقراض سلطنت قاجاريه و تشكيل مجلس مؤسسان بود و در سال 1304 خورشيدى از طرف مردم سبزوار به نمايندگى مجلس مؤسسان برگزيده شد . افسر مردى زيرك ، باهوش و شوخ‌طبع بوده ، ادبيات فارسى را نسبتا خوب مىدانسته و شعر هم خوب مىگفته 54 . « ملك‌الشعراء بهار » در مورد ظرافت شعر او مىگويد : « . . . مرحوم على اكبر خان ، مدير سابق اين روزنامه [ ايران ] به تقليد سرلوحهء « رعد » كه به خط كوفى بود ، سرلوحهء « ايران » را كوفى كرده بود و آقاى « رهنما » مجال نكرد كه سرلوحه را تغيير دهد ، مرحوم شاهزاده افسر نمايندهء مجلس چهارم كه مردى ظريف و بذله‌گوى و از اعداء پرحرارت كابينه سياه [ سيد ضياء الدّين طباطبايى ] بود ، در اين باب شعر ظريفى گفت كه در مراعات النظير خالى از لطف نيست :
« عراقىزاده را برگو كه نادرويش ناصوفى * ضيا بگذشت از بصره چرا ايران بود كوفى ؟ »