چنين خصوصياتى ، آن دعوت زنانه از وجاهت او كاست و كار به جايى رسيد كه « حاج مخبر السلطنه » نيز اين عمل او را تقبيح كرد .
محتشم السلطنه در سال 1316 ، براى شركت در مراسم تاجگذارى « ژرژ ششم » به انگلستان رهسپار شد و هنگام بازگشت به برلن رفت . رئيس مجلس شوراى ملّى ايران ، پس از ورود به برلن به اتفاق وزير مختار ايران به ملاقات « هيتلر » رفت 34 . همچنين از طرف « گورينگ » وزير هواپيمايى آلمان نازى ، مراسم پذيرايى به عمل آمد . دكتر « شاخت » وزير اقتصاد و رئيس « رايش بانك » نيز ضيافت ناهارى به افتخار ورود او داد ، كه در اين ضيافت ، بين حسن اسفنديارى و « مكنزن » معاون وزارت اقتصاد امور خارجه و « پوس » معاون وزارت اقتصاد ملّى آلمان و عدهاى از رجال و زمامداران امور صنعتى و بانكى ملاقاتهايى اتفاق افتاد .
محتشم السلطنه در 27 خرداد 1316 ، از « برلن » به طرف « ورشو » حركت كرد و سپس وارد ايران شد . او در سال 1318 نيز مدت چند هفته ، براى انجام مراسم وصلت بين خاندان سلطنتى ايران و مصر ، رهسپار « مصر » شد . او در اين سفر گذشته از وظيفه رسمى كه به عهده داشت با علماى روحانى و بزرگان « جامع الازهر » مانند « شيخ طنطاوى » و « شيخ مصطفى المراغى » ملاقات و براى رفع تفرقه و اختلاف بين تسنّن و تشيّع مذاكراتى به عمل آورد .
پس از خاتمهء مجلس سيزدهم ، محتشم السلطنه ديگر شغلى نداشت ( بدليل بالا بودن سن و غير قانونى بودن انتخابش به نمايندگى مجلس ) و اوقات خود را در منزل بسر مىبرد .
ولى در آخرين روزهاى مجلس سيزدهم ، مادهء واحدهاى از تصويب گذشت و ماهى يكهزار تومان ، حقوق مادامالعمرى براى او برقرار گرديد . همين امر بهانه بدست مخالفين او داد و هميشه اين مسأله به صورت نوعى تحقير براى او مورد استفاده قرار گرفت .
اواخر بهمن 1313 بيمارى شديدى بر او عارض شد و براى عمل جراحى به بيمارستان « رضانور » منتقل گرديد و عاقبت روز پنجم اسفند در همان بيمارستان درگذشت و جنازهء او با تشريفات رسمى از طرف دربار و دولت و مجلس ، تشيع و در جوار حضرت عبد العظيم به خاك سپرده شد .
مرحوم محتشم السلطنه شعر نيز مىسروده 35 و از آثار قلمى او كه بيادگار مانده مىتوان اينها را نام برد :
1 - اخلاق محتشمى .
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 167
مساهمون: حسن مرسلوند
ص١٦٧