تكميل تحصيلات مذهبى راهى نجف شد . مدتها در حوزه درس « شريعت اصفهانى » و « فاضل شربيانى » و چهارده سال تمام در حوزه درس « آخوند ملا محمد كاظم خراسانى » شركت نمود و در اواخر دوران تحصيل به كربلا رفته و در حوزه درس « آيتاللّه ميرزا محمد تقى شيرازى » حضور بهم رسانيد .
سيد يونس اردبيلى پس از تكميل تحصيلات خود در نجف ، به ايران بازگشت و در اردبيل به رتق و فتق امور مذهبى مردم آن شهر پرداخت . او در سال 1314 خورشيدى از اردبيل به مشهد رفت و 25 روز پس از ورود ايشان به مشهد قضيهء كشتار مسجد گوهرشاد پيش آمد .
در سال 1314 خورشيدى ، هنگامى كه دستور تغيير لباس به مشهد رسيده بود ، مراجع روحانى كه از اين امر سخت ناراحت بودند جلساتى در منزل آيتاللّه سيد يونس اردبيلى براى بحث و گفتگو دربارهء تغيير لباس و سختگيريهايى كه دربارهء معممين بموقع اجرا گذارده بودند تشكيل دادند ، در يكى از اين جلسات كه « آيتاللّه حاج حسين قمى » و « آيتاللّه آقازاده » و آيتاللّه سيد يونس اردبيلى و جمعى ديگر از مراجع روحانى حضور داشتند ، تصميم گرفته شد كه « آيتاللّه حاج حسين قمى » به تهران رفته و با « رضا شاه » وارد مذاكره شود و او را از تصميم تغيير لباس دربارهء مردم مشهد ، منصرف نمايد ، لكن « حاج حسين قمى » پس از ورود به شهر رى ، در باغ سراج الملك دستگير و سپس به عتبات تبعيد مىشود .
هنگامى كه خبر گرفتارى « آيتاللّه قمى » به مشهد مىرسد ، اجتماعات و اعتراضات مردم شديدتر شده و طى اجتماع در منزل آيتاللّه سيد يونس اردبيلى ، از وى و ساير روحانيون مىخواهند كه جهت آزادى « آيتاللّه قمى » اقدامى بشود . سرانجام ازدحام مردم به جايى مىرسد كه ديگر منزل آيتاللّه اردبيلى گنجايش نداشته و ناگزير مردم به مسجد گوهرشاد منتقل مىگردند . در مسجد گوهرشاد « شيخ بهلول » نامى براى مردم موعظه مىكند و طى سخنان تندى از مردم مىخواهد كه در مقابل رژيم پايدارى نمايند و تسليم مسأله تغيير لباس نشوند . سرانجام در نيمهشب شنبه 21 تيرماه 1314 بدستور رضا شاه ، مأمورين مسلح انتظامى به مسجد ريخته و تعداد بسيارى را كشته و مجروح مىنمايند .
يك روز پس از كشتار مسجد گوهرشاد ( 22 تير 1314 ) آيتاللّه يونس اردبيلى بهمراه عدهء ديگرى از روحانيون دستگير و روانه زندان شدند . وى پس از چند روز كه در مشهد بوده به همراه بيست و سه نفر ديگر به تهران منتقل مىشود و پس از مدتى تحمل زندان در تهران ، آزاد شده و تحت نظر ادارهء سياسى قرار مىگيرد كه اين امر تا شهريور 1320 ادامه مىيابد .
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 128
مساهمون: حسن مرسلوند
ص١٢٨