اديب نيشابورى ، عبد الجواد [ شيخ ]
شيخ عبد الجواد اديب نيشابورى متخلص به « اديب » فرزند « ملا عباس » در سال 1281 هجرى قمرى برابر با 1242 خورشيدى در « نيشابور » به دنيا آمد . خانوادهء وى در « نيشابور » به زراعت روزگار مىگذرانيدند . اديب در 4 سالگى براثر بيمارى آبله چشم راست و قسمتى از چشم چپ خود را از دست داد . علوم مقدماتى را تا سن 16 سالگى در « نيشابور » آموخت . سپس در سال 1297 قمرى جهت ادامه تحصيل به « مشهد » رفت . در « مشهد » ابتدا در مدرسهء « خيرات خان » و بعد در مدرسهء « فاضل خان » و مدرسهء « نواب » اقامت نمود . علوم ادبى و لغت و شعر عربى را آموخته و بيشتر اوقات خود را به مطالعهء كتب ادبى عربى مىگذرانيد .
اديب از معروفترين شعراى نيمهء اول قرن چهاردهم بود كه پس از احاطه بر ادبيات و شعر عرب به مدت 43 سال در « مشهد » به تدريس پرداخت . او تا پايان عمر مجرد زيست . در شعر ابتدا پيرو « قاآنى » بود و سپس شيوهء « خراسانى » را برگزيد . به زبان عربى و فارسى هر دو شعر مىگفت و ديوان وى در حدود 6000 بيت است كه تحت عنوان « لئالى مكنون » با همت « عباس زرين قلم » به چاپ رسيده است . نمونهاى از اشعار او بدين شرح است :
نمىدانم كه انده يا طرب چيست * گناه گيتى و آب عنب چيست
فرود تودهء غبرا چه دارد * فراز گنبد نه تو قبب چيست
اگر برهان پيدا اشعرى راست * مزاج اعتزالى را سبب چيست
اگر صوفى خدا را يك شناسد * وصول و خلسه و جذب و طلب چيست
اگر هر سو كنى رو ، رو سوى اوست * نهاد كعبه را فرض ادب چيست
اگر بيمار خود را خود طبيب است * شما را دور از او اين تابوتب چيست