[ تصوير ] آنجا بود . وى تا حدود 14 سالگى در همان مدرسه نزد علما و فضلايى چون آقا سيّد محمد باقر موسوى و آقا شيخ محمد نهاوندى ، تلمّذ كرد . پس از آن در سال 1298 ه . ق ، كه جنگ جهانى اوّل تازه به پايان رسيده بود ، همراه پدر و يك قافله سيصد نفرى از تربت حيدريه ، براى زيارت عتبات عاليات ، حركت كرد . پس از شصت روز طىّ طريق ، به كاظمين رسيدند و مدّت پنجاه روز به زيارت مشاهد مشرّفه پرداختند و باز طىّ شصت روز به تربت بازگشتند . مرحوم راشد در اين سفر مشقّتهاى فراوانى تحمّل كرد و از ديدن مناظر و منازل گوناگون و در برخورد با دانشمندان آن ديار ، تجارب و معلومات بسيارى آموخت ، به طورى كه اين سفر رياضتى و زيارتى ، تأثيرى بس عميق ، در روح و جان وى ، بر جاى گذاشت .
مرحوم راشد ، در كربلا به خدمت مرحوم آميرزا محمد تقى شيرازى ، ( صاحب فتواى جهاد بر عليه انگليسىها ، در انقلاب 1920 عراق ) و در كاظمين به خدمت مرحوم آقا سيّد اسماعيل صدر ، ( والد معظّم شهيد سيد محمّد باقر صدر ) ، كه مجتهدى جامعالشرائط و مرجع تقليد واجد شرايطى بود رسيد . پس از مراجعت به وطن ، سال بعد پدر ، وى را براى تحصيلات عالى به مشهد فرستاد . آن مرحوم در مدرسهء « دو درب » ، اقامت گزيد و مدت دوازده سال در آنجا به تعليم و تعلّم پرداخت . در اين مدّت ، از محضر اساتيدى : چون مرحوم آقا سيد محمد باقر مدرّس رضوى ، مرحوم ميرزا عبد الجواد اديب نيشابورى ، مرحوم آقا شيخ محمد نهاوندى ، مرحوم شيخ حسن برسى ، مرحوم آقازاده ، مرحوم حاج آقا حسين قمى ، مرحوم آقا شيخ موسى خوانسارى ، مرحوم آقا ميرزا حسين نائينى ، ( كه موقّتا به مشهد آمده بود ) ، مرحوم آقا ميرزا مهدى اصفهانى ، مرحوم آقا بزرگ شهيدى ، مرحوم بحر العلوم قزوينى و مرحوم عبد المجيد ميرزا زنجانى استفاده كرد و كتابهاى حوزوى نظير :
قوانين ، شرح لمعه ، مطوّل تفتازانى ، رسائل و مكاسب شيخ انصارى درس خارج ، مباحث عقليهء اصول ، شرح اشارات ، هيئت ، را به پايان برد . گذشته از اينها مرحوم راشد ، هر كتاب و رسالهاى كه به دست مىآورد با اشتياق و ولع خاصّ به مطالعهء آن مىپرداخت ، بهطورىكه از آثار بهجاى مانده از وى پيداست ، با بسيارى از علوم جديد ، آشنا بوده است . وى از اين دانشها براى آموزش مردم ، استفاده مىكرد . اقامت مرحوم راشد در مدرسه « دو درب » 12 سال به طول انجاميد و در اين مدّت جز فرا گرفتن علم و تحصيل و تدريس و تأمّل و تفكّر ، همّى نداشت . از جمله كسانى كه اثر فكرى عميق در آن مرحوم بهجاى گذاشتهاند ، در درجه اول پدر زاهد وى و پس از آن ، مرحوم آقا بزرگ شهيدى و مرحوم آقا ميرزا مهدى اصفهانى ، بودهاند .
پس از ختم دورهء تحصيل در مشهد ، مرحوم راشد بار ديگر به عتبات عاليات مشرّف شد و چند ماه از محضر پرفيض آية اللّه ميرزا حسين نائينى و
طبقات مفسران شيعه ( فارسي ) — صفحة 960
مساهمون: عبد الرحيم عقيقي بخشايشي
ص٩٦٠