مرعشى ، معروف به شهرستانى ، يكى از اعيان تفسيرى قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
كتاب « التبيان فى غريب القرآن » ، پيرامون مفردات قرآن مىباشد .
اين اثر تفسيرى آنچنانكه از نامش پيداست در شرح و توضيح مفردات قرآن مىباشد .
بنا به تصريح مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى : « اين تفسير در دو مجلّد بزرگ ، با دستخط مؤلّف در كتابخانهاش ، موجود مىباشد . » « 1 »
صاحب نقباء البشر ، در « مصفّى المقال فى مصنفى علم الرجال » ، در حق او مىنويسد : السيد على شهرستانى بن الميرزا محمد حسين بن المير محمد على المرعشى الشهرستانى الحائرى ، ( المتوفى ، 11 رجب 1344 ه . ق ، ) لهو الدرة العزيزة فى شرح الوجيزة للبهائية المطبوعة 1320 ه . ق . « 2 » او كه از مشايخ روايتى آية اللّه العظمى مرعشى نجفى محسوب مىگردد ، داراى آثار و تأليفات فراوانى ديگرى نيز مىباشد . كه از آن ميان عبارتند از :
1 . الإعراضية در احكام اموالى كه صاحبانشان از آنها اعراض نمودهاند .
2 . البيان المبرهن فى عرش القائم بن الحسن .
3 . التحفة العلويّة فى الآفاق الرضوية .
4 . تحفه المؤمنين .
5 . شرح وجيزه شيخ بهائى ( در درايه ) .
خاندان شهرستانى ، يكى از خاندانهاى شاخص و برجسته علمى شيعه مىباشند و مردان بزرگى از اين خاندان به عالم تشيّع تحويل شده است ، كه يكى از برجستگان آنان آية اللّه سيد هبة الدّين شهرستانى و ديگرى سيد محمد حسين شهرستانى مىباشند كه شرححالشان گذشت .
* وفات او
فوت اين عالم ربانى ، در يازدهم ماه رجب سال 1344 ه . ق ، رخ داده است . « 3 »
781 . انوار البيان بهاونگرى [ م 1345 ه . ق ]
مؤلّف محترم آن ، مولوى غلامعلى بن الحاج اسماعيل بهاونگرى هندى ، يكى از كاوشگران معارف قرآن اماميه ، در ديار هندوستان ، در قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
او كه در تاريخ 1283 ه . ق ، در هندوستان متولد گرديده است . و تحصيلات خود را در حوزه علميّهء نجف به پايان رسانده است ، داراى تأليفاتى است ، كه از آن ميان « انوار البيان فى تفسير القرآن » ، مىباشد . اين اثر قرآنى در سه مجلد تدوين و تأليف يافته است و به زبان « گجراتى » ، در هندوستان ، به چاپ رسيده است . « 4 »
782 . فتح الرّحمن حسنى [ چ 1346 ق ]
مؤلّف آن ، سلامة الأطياب سيد فيض اللّه بيك حسنى از مفسّران ، عاليقدر امامى در قرن چهاردهم مىباشد .
اين كتاب در سال فوق در مصر به طبع رسيده است ، او در پيشگفتار كتاب نسب خود را به حسن مثنّى مىرساند . او در تأليف اين كتاب آيات و سورهها را با شمارهء رمزى ذكر مىكند . مثلا در مورد بقره مىنويسد : « بق » « 5 » ، اطلاعات بيشترى در مورد اين تفسير شريف نداشتيم .
783 و 784 . تفاسير خوانسارى [ م 1346 ه . ق ]
مؤلّف آنها ، فقيه بزرگوار آية اللّه سيد ابو تراب بن سيد قاسم بن سيد مهدى موسوى خوانسارى ، يكى از
هامش
( 1 ) الذريعة ، ج 3 ، ص 183 و 331 .
( 2 ) مصفى المقال فى مصنفى علم الرجال ، ص 325 .
( 3 ) ريحانة الأدب ، ج 3 ، ص 274 .
( 4 ) كتابنامه بزرگ قرآن كريم ، ج 2 ، ص 612 ، به نقل از :
الذريعة ، ج 2 ، ص 421 ؛ دائرةالمعارف الإسلاميّة ايران شيعه دوازده امامى ، ج 3 ، ص 75 ؛ تفسير شيعه و تفسيرنويسان آن مكتب ، ص 85 ؛ معجم الدراسات القرآنية عند الامامية ، ص 32 ؛ دانشنامهء قرآن ج 1 ، ص 1020 .
( 5 ) الذريعة ، ج 16 ، ص 106 ، كد معرّفى 138 .