قرآنى در قرن چهاردهم هجرى مىباشد ، و نام كامل اثر وى « فتح الرحمن لطالب آيات القرآن » مىباشد .
اين كتاب در سال 1346 ه . ق ، در مصر به چاپ رسيده است . مؤلّف محترم در پيشگفتار آن نسب خود را تا حسن مثنى نوه امام حسن مجتبى ( ع ) ، ذكر مىكند . و سپس آيات را به صورت شمارهاى و سورهها را به صورت رمزى ، نام مىبرد . مثلا از سوره بقره با رمز « بق » تعبير مىآورد ، و به تفسير آنها مىپردازد . « 1 »
786 . افضل التفاسير اديب [ م 1348 ق ]
مؤلّف آن ، ميرزا غلام حسين اديب زندى شيرازى لامعى ، ملقب به « افضل الملك » يكى از اعيان تفسيرى قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
مؤلّف آن كه نويسنده كتاب « افضل التواريخ » ، نيز مىباشد . به روزگار فرمانفرمائى سلطان حسين ميرزا به نير الدولة ، در خراسان ، آن را نگاشته است .
تفسير افضل التفاسير گزيدهاى از مجمع البيان طبرسى ، است . كه به نام احمد شاه قاجار ، تنظيم شده است . و در كتابخانه ملك تهران ، شماره 661 ، تاريخ نگارشى 1330 ه . ق ، به خامه نگارندهء آن ، موجود مىباشد .
* محل نگهدارى
در كتابخانه ملك تهران ، تحت شماره 661 ، موجود مىباشد . « 2 »
787 . اخلاق القرآن قليچ بگ [ م 1348 ق ]
مؤلّف محترم آن موسوم به ميرزا قليچ بگ پاكستانى ، ( متولد 1270 ه . ق ) ، يكى از اعيان تفسيرى اماميه ، در قرن چهاردهم هجرى در ديار هند و پاكستان مىباشد .
تفسير او پيرامون اخلاق در قرآن ، مىباشد . كه به زبان اردو در پاكستان ، به چاپ رسيده است . « 3 »
788 . تفسير كاشانى [ زنده در 1350 ق ]
مؤلّف آن عالم بارع شيخ سليمان بن ابى القاسم كاشانى ، از اعيان تفسيرى قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
ايشان طبق معرّفى صاحب تراجم الرجال ، از علماى قرن چهاردهم كاشان ، متبحّر در علوم و فنون مختلف بوده است . و دستى طولانى در تفسير و حديث ، داشته است . او در مقبره « شيخان » كاشان ، مدفون مىباشد . و از تأليفات وى « تفسير قرآن كريم » مىباشد . » « 4 »
* روش تفسيرى
تفسير فوق به زبان عربى و فارسى ، است . مؤلف محترم ، پس از ذكر قطعهاى از آيات ، به ترجمه و تفسير آنها مىپردازد . و تحت عناوين : فصل فى التفسير و التنزيل ، فصل فى خواصّ الآيات ، آنها را مرتب نموده ، و با بهرهگيرى از روايات و احاديث خاندان عصمت و طهارت ، به تفسير پردازد . جلد اول آن از آغاز قرآن تا سوره اعراف ، را دربردارد .
هامش
( 1 ) الذريعة ج 16 ، ص 106 ، كد معرفى 138 .
( 2 ) كتابنامه بزرگ ، ج 2 ، ص 502 ، به نقل از منابع : معجم مصنفات قرآن كريم ، ج 2 ، ص 117 - معجم مخطوطات الشيعة حول القرآن ، شماره 23 - فهرست نسخههاى خطى فارسى ( منزوى ) ، ج 1 ، ص 3 ؛ الفهرست الشامل لتراث العربى الإسلامى مخطوطات التفسير و علومه ، ج 1 ، ص 203 ؛ ادبيات فارسى بر مبناى استورى ، ج 1 ، ص 246 ؛ فهرست منزوى ، ج 1 ، ص 3 ، شماره 18 .
( 3 ) كتابنامه بزرگ به نقل تذكره علماى اماميه ص 235 - فهرست آثار چاپى شيعه در شبه قاره هند بخش اول ص 38 .
( 4 ) تراجم الرجال ، سيد احمد حسينى اشكورى ، ج 1 ، ص 233 ، كد معرفى 413 چاپ كتابخانه آية اللّه مرعشى سال 1414 .