1 . غريب القرآن ، محمّد بن عزيز سجستانى .
2 . التّفسير فى التّفسير ، در تلخيص مجمع البيان طبرسى .
3 . اختصار جوامع الجامع طبرسى .
و خود ، تفسير مستقلّى به نام « الرّسالة الواضحة في شرح سورة الفاتحة » ، را نگاشته است .
4 . اختصار تفسير علىّ بن ابراهيم قمى . « 1 »
* ديگر تأليفات او
از تأليفات ديگر او : 1 . اختصار علل الشّرائع شيخ صدوق ( ره ) ، 2 . فروق اللّغة ، 3 . محاسبة النّفس ، 4 . نهاية الأرب فى امثال العرب . « 2 »
264 . تفسير استرآبادى [ زنده در 925 ق ]
مؤلّف آن ، مير فخر الدّين محمّد بن حسين حسينى استرآبادى ، ( زنده در سال 952 ه . ق ) ، از اعلام قرن دهم هجرى مىباشد . تفسير او پيرامون آيات نورانى آية الكرسى مىباشد وى در آن تفسير ، از شيخ ابو البركات ، متكلّم استرآباد نقل مىكند ، و اين تفسير را به نام شاهطهماسب صفوى به رشتهء تحرير در آورده است ، و در سال 925 ه ، از نگارش آن به زبان فارسى فراغت يافته است . در اين تفسير ابتدا در خواصّ آية الكرسى ، و سپس در مورد توحيد و اثبات واجب الوجود بحث و گفتگو مىكند . او تصريح دارد كه وى از شاگردان امير غياث الدّين ، منصور ، ( متوفّى 948 يا 949 ه . ق ) ، مىباشد .
از ديگر تأليفات او ، مىتوان از كتاب الحاشية على شرح الهداية الأثيريّة را نام برد . « 3 »
* نسخهشناسى
اين تفسير در فهرست كتابخانهء مجلس ، ج 15 ، ص 161 ، تحت شمارهء 5148 ، رسالهء 66 ، و فهرست كتابخانهء دانشكدهء الهيّات و معارف اسلامى مشهد ، ج 1 ، ص 48 ، شمارهء رديف 94 معرّفى شده است . « 4 »
265 . تفسير حسينى كاشانى [ م 956 ه . ق ]
مؤلّف آن ، شيخ طاهر بن رضى الدّين اسماعيل حسينى كاشانى ، يكى از اعلام امامى در قرن دهم هجرى مىباشد . او حاشيهاى بر تفسير معروف قاضى بيضاوى دارد .
از ديگر تأليفات او :
احوال معاد ، حاشيهء الهيّات شفا ، شرح باب حادى عشر و غيره مىباشد . « 5 » و شبيه كار او را شاه محمّد طاهر بن سيّد مهدى دكنى ، يكى از علماى شبه قارّهء هند انجام داده است ، كه حاشيهاى بر تفسير قاضى بيضاوى دارند . اتّفاقا ، او نيز در سال 956 ه . ق ، درگذشته است . « 6 »
266 . تفسير خفرى [ م 957 ه . ق ]
مؤلّف آن ، شمس الدّين محمّد بن احمد خفرى ، يكى از مؤلّفان و دانشمندان عهد صفوى ، و شاگرد صدر الدّين محمّد دشتكى شيرازى سابق الذّكر ، و معاصر محقّق كركى مىباشد . تفسير او ، پيرامون آية الكرسى و بيان لطائف و حقايق آن و كيفيّت استدلال به توحيد و صفات الهى مىباشد .
اين كتاب ، شامل مقدّمه و دو مقصد و يك خاتمه مىباشد و به خطّ عليّ بن محمّد بن محمّد صادق كتابت يافته است .
هامش
( 1 ) الذريعة ج 4 ، ص 337 و ص 339 و ج 11 ، ص 229 .
اعيان الشيعة ، ج 1 ، ص 70 و ج 2 ، ص 356 .
( 2 ) اعيان الشيعة ج 2 ، ص 184 الى 188 .
( 3 ) معجم مخطوطات الشّيعة حول القرآن ، ص 42 .
( 4 ) الذّريعة ج 4 ، ص 330 .
( 5 ) ريحانة الأدب فى المعروفين بالكنى و اللّقب مدرّس تبريزى .
( 6 ) مفسّران شيعه ، دكتر شفيعى .