( الانسان / 1 ) تحقيقات لطيفه و مباحث شريفهاى دارد . « 1 »
* شمارى از تأليفات او
او تأليفات متعدّدى دارد ، كه نوعا در علوم رياضى ، هيئت و فلسفه مىباشد .
از آن ميان :
1 . اثبات الواجب تعالى .
2 . اخلاق منصورى .
3 . الأساس در هندسه .
4 . الإشارات و الطّبيعيّات در حكمت الهى و طبيعى .
5 . اشراق هياكل النّور عن ظلمات شواكل الغرور ، و آن شرح هياكل نور شيخ شهاب الدّين اشراقى است . در اين شرح به دفع اعتراضات ملّا جلال الدّين دوانى ، پرداخته است .
6 . معرفة القبلة .
7 . مقالات العارفين .
. . . و رسائل ديگر ، كه طالبين تفصيل مىتوانند به كتب مربوطه ، به ويژه ريحانة الأدب و ديگر كتب تراجم مراجعه نمايند .
* مدفن او
او در سال 948 و يا 949 ه . ق ، وفات نمود ، و در بقعهء منصوريّه ، در مدرسهء منصوريّه مدفون گرديد . « 2 »
262 . تفسير شرف الدّين الهى [ م 950 ق ]
مؤلّف آن ، حسين بن خواجه شرف الدّين الهى ، يكى از اعلام قرن دهم هجرى مىباشد آنچنانكه صاحب رياض او را معرّفى مىكند ، او عالم فاضل ، شاعر ماهر ، جامع علوم منقول و معقول و نخستين كسى است كه ، در علوم شرعى موافق مذهب شيعه به فارسى كتاب تأليف نمود ، و كتاب گلشن راز شيخ محمود شبسترى را ، به اصطلاح اهل ذوق و عرفان شرح و تفسير نمود . او صاحب يك تفسير فارسى بزرگى در دو مجلّد مىباشد كه دربرگيرندهء تمام آيات قرآن مجيد است ، و به نام « تفسير الهى » ، و گاهى به نام « تفسير اردبيلى » ، ناميده مىشود ، و تفسير ديگرى به عربى دارد ، كه شامل سورهء بقره است ، و به ديگر سورهها نرسيده است . « 3 »
* شمارى از تأليفات او
1 . امامت به زبان فارسى و تركى .
2 . حاشيه بر 20 باب اسطرلاب .
3 . تفسير فارسى كامل كه شرحش گذشت .
* گفتار صاحب كشف الظّنون
صاحب كشف الظّنون ، از تفسير او به عنوان تفسير اردبيلى ، نام برده است ، و در اين باب گويد : « اين تفسير ، يك تفسير فارسى است ، كه دربرگيرندهء تمام آيات قرآن مىباشد . » و مىافزايد : « او ، نخستين فردى است كه ، علوم و معارف اسلامى را به زبان فارسى ، در عصر صفويان ، تأليف و تصنيف نموده است . » « 4 »
263 . تفاسير شيخ ابراهيم بن على كفعمى [ م 950 ق ]
شيخ تقى الدّين ابراهيم بن على كفعمى يكى از اعلام قرن دهم هجرى مىباشد . او را به عنوان محدّث ، فقيه ، اديب اريب و شاعر ماهر ستودهاند .
او چند تفسير معروف را به فارسى تلخيص و توجيز نموده است :
هامش
( 1 ) احياء الدّاثر تأليف حاج آقا بزرگ تهرانى ، ص 43 .
( 2 ) الذّريعة ج 4 ، ص 309 .
( 3 ) احياء الدّاثر ص 69 - رياض العلماء ج 2 ، ص 98 .
( 4 ) كشف الظّنون ج 1 ، بخش تفسير .