ابن عبّاس ( ره ) و با توجّه به اينكه ابن عبّاس علوم قرآنى خود را از سرچشمهء زلال معرفت الهى على ( ع ) گرفته بود و معلومات تفسيرى او نيز طبعا همانند استاد خود ، بايد باشد .
سيوطى در الإتقان از ابن تيميّه نقل مىكند ، گويد :
« سفيان ثورى گفته است تفسير را از چهار تن فرا بگيريد از سعيد بن جبير ، مجاهد ، عكرمه و ضحّاك . »
* نمونه تفسيرى
قال فإن يك حبّهم رشدا أصبه و لست بمخطئ إن كان غيّا فقالوا له شككت فى صاحبك فى بيتك هذا ؟ فقال أ ما سمعتم قول اللّه .
شعبى ، نيز گفته است ، كه كسى نسبت به كتاب خدا داناتر از عكرمه نبود . » و اين سخن شعبى ، جلالت قدر او را مىرساند . كتاب تنوير المقياس ابن عبّاس توسّط او روايت شده است . برخى نسبت رأى خوارج را به او دادهاند ولى صاحب قاموس الرجال مىگويد :
« تحقيق آنست كه عكرمه رأى خوارج را تنها در مورد تكفير اهل سنّت داشت ، نه در تكفير امير مؤمنان ! » « 1 »
از مواردى كه عكرمه بر خلاف مذهب اهل سنّت رأى داده است موردى است كه عكرمه در تفسير قول اللّه تعالى :
« وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ »
اگر مردى به غلام خود گويد : اگر به تو صد تازيانه زده باشم پس همسرم مطلّقه است اگر غلام خود را تازيانه بزند و همسرش را طلاق دهد اين امر از خطوات شيطان مىباشد . » « 2 »
در ذيل طبرى از سعيد بن مسيّب آمده است كه به غلام خود « برد » گرفتند به من تكذيب منما آنچنان كه عكرمه به ابن عبّاس ، تكذيب نمود . » « 3 »
* نمونههاى از تفسير او
در تفسير الكوثر گويد : انا اعطيناك النبوّة . اللّه الصمد :
الّذى لا جوف له .
در آيه 21 سوره السجدة العذاب الأدنى : الحدود و لقد آتينا لقمان الحكمة انّه كان نبيّا و اذكر ربك اذا نسيت قال اذا غضبت .
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ
هامش
( 1 ) قاموس الرجال ، ج 7 ، ص 237 .
( 2 ) قاموس الرجال ، ج 7 ، ص 238 .
( 3 ) قاموس الرجال ، ج 7 ، ص 237 .