ما سخن مىگويد . لذا ترجيح داده مىشود ، كه مطالعات قرآنى را براى فهم معانى آيات قرآن ، همواره ، داشته باشيم و به تعبير حضرت امير ( ع ) :
« ذلك القرآن فاستنطقوه » « 1 » قرآن را به نطق بياوريد و صفحهء دلوجان را در برابر قرآن قرار دهيد و بگذاريد قرآن براى شما صحبت كند . در عصر ما ، نياز شديد به شناخت بينش و ديدگاههاى قرآن كريم است . در مورد مسائل و نظامهاى گوناگون اجتماعى - سياسى و اعتقادى كه متأسّفانه هنوز روى آن جنبه ، كارى اساسى انجام نگرفته است . مثلا ديدگاه قرآن در تفاسير جهان و تبيين وجود ، تبيين تاريخ انسان ، ترسيم ابعاد انسان و پديدههاى تاريخى و ديدگاه قرآن از تفسير ضعفهاى انسان و مانند اين امور . از بابت نمونه ، قرآن كريم ، در ارتباط با « بدريّون » وقتى صحبت مىكند و نقطهء ضعف آنان را بيان مىكند ، انسان خيلى مىتواند درس بگيرد و چيز بياموزد . قرآن مىفرمايد :
« وَ إِذْ يَعِدُكُمُ اللَّهُ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ أَنَّها لَكُمْ وَ تَوَدُّونَ أَنَّ غَيْرَ ذاتِ الشَّوْكَةِ تَكُونُ لَكُمْ ؟ وَ يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ وَ يَقْطَعَ دابِرَ الْكافِرِينَ . »
« 2 »
يادآور مىشود ، كه شما وقتى از مدينه حركت كرديد ، در قبال شما دو راه ترسيم شده بود : يكى راه جنگ و مبارزه ( ذات الشوكة ) ، كه راه دشوار و سخت است ، ولى خيلى پربار و راه ديگر ، گرفتن اموال قافلهء ابو سفيان . شما دلهايتان به سمت قافله ابو سفيان متمايل بود و به آن سمت مىرفتيد كه قافله چقدر ارزش دارد و به فكر عاقبت راه نبوديد و لكن خداوند مىخواست شما را در قلّهء تاريخ قرار دهد :
« وَ يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ وَ يَقْطَعَ دابِرَ الْكافِرِينَ »
، ( سورهء انفال ، آيهء 8 ) .
اين آيات ، ارائه ضعفهاى انسان است . آنهم انسانى از قبيل « بدريّون » كه يك قلب آنان هنوز به سمت دنيا حركت مىكند و هدف بزرگ را فراموش مىكنند ، قرآن اين نقطهضعفها را نشان مىدهد و راه حلّ اصلاح آن را مىفرمايد و ما بايد روى اين ديدگاههاى قرآن و بينشها و مفاهيم آن كار كنيم كه كم كار شده است . بايد فرهنگمان ، بينش و فكرمان و طرح نگارش ما به مسائل مختلف اجتماعى و سياسىمان از قرآن كريم باشد . حضرت امير ( ع ) مىفرمايد : « كتاب اللّه تبصرون به و تنطقون به و تسمعون به . » « 3 » آيا ما توانستيم قرآن را زبان خودمان قرار دهيم و يا گوش و چشم خودمان را قرآنى قرار دهيم و با آن به كلّ جهان بنگريم . خلاصه ، من معتقدم :
مهمّترين كار اين است ، كه ما مجدّدا ديدگاهها و مفاهيم قرآن را بازشناسى كنيم و خودمان را با آن منطبق سازيم . « 4 »
1156 . تفسير آية اللّه احسانبخش [ چ 1417 ق ]
مؤلّف محترم آن ، آية اللّه شيخ صادق احسانبخش ، امام جمعه متوفّى رشت و يكى از اعيان تفسيرى قرن پانزدهم هجرى مىباشد .
هامش
( 1 ) نهج البلاغة ، خطبهء 156 .
( 2 ) سورهء انفال ، آيهء 7 .
( 3 ) نهج البلاغة ، خطبه 131 .
( 4 ) مجله بيّنات ، شماره 3 ، سال اول ، ص 138 .