[ درباره ] مراغه
يكى از شهرهاى قديمى آذربايجان شرقى است كه در دامنهء جنوبى كوه سهند قرار گرفته است . بطلميوس درياچهء چيچست را به مناسبت واقع شدن در سمت غربى مراغه درياچهء « مارگيانه » ناميده و مارك آنتوان در سال 36 قبل از ميلاد از اين محل به نام « فرائته » ياد كرده است . بلاذرى ، ابن فقيه ، ياقوت حموى نام سابق اين شهر را « افراهرود » ، « فراهرود » ذكر كردهاند . در سال 22 ه ق . مروان بن محمد ، والى ارمينيه ( 114 - 126 ) در اين محل فرود آمد و چون مراتع سبز و خرم آن جاى غلط خوردن و مراغه كردن چهارپايان و مراكب سپاهيان گشت لذا نام « مراغه » بدان نهادند . هنگام خلافت هارون الرشيد درآمد اين شهر به يكى از دختران وى اختصاص داشت . ابن فقيه مىنويسد :
چون وجناء ازدى و صدقة بن على ( مولاى ازد ) دست به آشوب و تباهيگرى زدند .
خزيمة بن خازم ، در خلافت رشيد ، والى ارمينيه و آذربايجان شد ، ( 183 ق . ) او باروى مراغه را ساخت و دژش را افراشت و آن را شهر كرد . و لشكرى انبوه در آن جاى داد . چون بابك در ارمينيه نمودار شد مردمان به مراغه پناه آوردند و در آن جاى كردند و به دژ نشستند .
( ترجمهء البلدان ، ص 127 )
از آثار تاريخى مراغه : گنبد سرخ كه در 542 ق . بنا شده ، گنبد كبود مشهور به مقبرهء مادر هلاكو كه تاريخ بناى آن پيرامون 593 ق . است ، رصدخانهء مراغه ( تاريخ بنا 648 - 663 ) ، گنبد غفاريه ، مسجد معزّ الدّين ، مقبرهء اوحدى و . . . را مىتوان نام برد . براى اطلاع بيشتر از تاريخچهء شهر و ابنيه و آثار تاريخى و اوضاع اجتماعى و اقتصادى آن رجوع شود به مراغه