[ درباره ] سراب
از شهرهاى قديمى و خوشآبوهواى آذربايجان شرقى است . حمد اللّه مستوفى مىنويسد : « سراو » شهرى است وسط از اقليم چهارم از شرقى كوه سبلان مايل به قبله افتاده ، هوايش سرد است و آب آن از رودى كه بدان شهر منسوبست از كوه سبلان برخيزد و در بحيرهء چيچست رود حاصلش غله و ديگر حبوبات بيشتر است و انگور و ميوه كمتر بود مردمش سفيد چهرهاند . . .
جغرافىنويسان قديم عرب بهجاى « سراب » « سراة » ضبط كردهاند و ابن حوقل در وصف آن گفته است شهرى نيكوست داراى چند آسياب و گرداگرد آن را مزارع غلهخيز و باغستانهاى پرميوه فراگرفته و مهمانخانههاى پاكيزه و بازارهاى خوب دارد . ياقوت كه اسم اين شهر را « سراو » يا « سرو » ضبط كرده است گويد در سال 617 كه مغولها به آن شهر حمله كردند آن شهر خراب شد و بيشتر اهالى آن كشته شدند . « 1 »
( جغرافياى تاريخى لسترنج ، ص 174 - 175 )
سخنوران اين شهرستان به قرار ذيلاند :
هامش
( 1 ) - آقاى دكتر رحيم هويدا با استفاده از 19 ماخذ دربارهء وقايع تاريخى سراب ( از زمان اورارتوها تا سلطنت فتح على شاه قاجار ) مقالهاى نوشته و در نشريهء دانشكدهء ادبيات و علوم انسانى تبريز ، شمارهء تابستان 1352 انتشار داده است .