وجه اول در احوال انبياء مقدم بر بعثت سيد بنىآدم و حكماى ساير امم و آن بر دو گونه است .
گونهء اول در نگارش حالات پيغمبران پيشين تا بعثت حضرت خاتم النبيين سلام اللّه عليه و عليهم اجمعين .
گونهء دوم در گزارش حكايات حكماى حقبين و عرفاى حكمتآيين .
وجه دوم در ايراد اخبار حضرت سيد المرسلين و عترت طاهرين صلوات اللّه عليهم اجمعين و علماى ملت متين و آن نيز بر دو گونه است :
گونهء اول در ذكر آثار خلاصهء موجودات و ائمهء هدات عليهم صلاة الصلوات .
گونهء دوم در بيان اطوار علماى دين مبين و اصحاب كشف و يقين .
پيرايهء دوم كه داستان سلاطين معدلتآيين و شهرياران با عز و تمكين در آن منطويست ، باز بر دو وجه قرار يافت :
وجه اول در بيان وقايع عهود تاجداران كامكار تا هنگام طلوع خورشيد جهانافروز - دولت قاجار و آن بر دو گونه است :
گونهء اول در ذكر سير خسروان قبل از بعثت مفخر كاينات .
گونهء دوم در ايراد مآثر پادشاهان بعد از بعثت سرور مخلوقات .
وجه دوم در نشر آثار دولت جاويد مدت سلسلهء عليهء قاجار ، و آن نيز بر دو گونه است :
گونهء اول چگونگى افتتاح صباح آن دولت قويم الاركان را از زمان نواب فتحعلى خان تا انجام روزگار سلطنت شهريار فردوسمكان راوى است .
گونهء دوم صادرات خاصهء عهد فرخندهفرجام خلافت و فرمانروايى و دوران خجستهايام معدلت و جهانآرايى خاقان كشورگشا و داراى ملك ستار احاوى .
انجام در تفصيل مجملى از حالات حكما و فصحا كه در مهد اين دولت پرورش يافتهاند ، و اشعار بر بعضى از اشعار شعرى شعار كه از مطلع افكارشان تافته .
تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — صفحة 652
مساهمون: أحمد گلچين معانى
ص٦٥٢