ولى متأسفانه در هر دو مملكت ايران و هند چنان كه بايد « نفائس المآثر » معرفى نشده دكتر رضازاده شفق دانشمند معروف ايران ، استاد دانشگاه تهران در تاريخ ادبيات ايران شرح مختصرى كه راجع به « نفائس المآثر » درج كرده علاء الدوله را باسم علاء الدّين ياد كرده « 1 » مىنويسد « ترجمهء شعراى ايرانى هند عصر اكبر بادشاه و اسلام او » .
و صاحب ترجمهء اين كتاب ، سيد مبارز الدّين رفعت ، ام - اى ( جامعه عثمانيه ) حيدرآباد دكن ، رفيق اعزازى قدوة المصنفين دهلى مىگويد : -
« شهنشاه اكبر اوراس كى جانشينون كى عهدمين هندوستان كى ايرانى شاعرون كاتذكره » « 2 » .
درحالىكه اين تذكره داراى طبقات شعراى ذيل است : -
( 1 ) شعرايى كه در هند بوجود آمدند .
( 2 ) شعرايى كه از ايران بهندوستان سرازير شدند .
( 3 ) شعرايى كه شاهان هند را در جاى ديگر خدمت كردند .
( 4 ) شعرايى كه در ايران مىزيستند ولى راجع بهنديان و هند نوشتند .
( 5 ) شعرايى كه خود در ايران و كسان ايشان در هند بودند .
( 6 ) شعراى ايران كه هيچ رابطه بهند نداشتند .
( 7 ) شاهان هند و ايران و كسان ايشان و امراى ايشان كه شاعر بودند و بالجمله دويست و هفت شاعر ايرانى در « نفائس المآثر » وجود دارند كه بهند علاقهاى نداشتهاند و از طبقهء مزبور هفت شاعر ايرانى مانند اوحدى اصفهانى ، خواجه آصفى ، اميدى رازى ، احمد خان ، امير سلطان محمد ، احمد ابيوردى و مولانا ابو الحسن هستند كه در اول كتاب اسمشان برده شده است .
ششتا رونوشت نسخهء نفائس المآثر : -
هامش
( 1 ) - و در ترجمهء تاريخ ادبيات فارسى تأليف هرمان اته نام او را ميرزا عالى الدوله نوشته است . گ . م .
( 2 ) - ص 529 .