سمرقندى را از معاصران شاه شيخ ابو اسحاق شيرازى نوشته است .
قصيدهء مشهور غضايرى رازى را كه بدين مطلعست :
اگر كمال بجاه اندرست و جاه بمال * مرا ببين كه ببينى كمال را بكمال
بنام ابو المفاخر رازى درج كرده ، و در ذيل غضايرى چهار بيت آن را آورده و نوشته است كه : « و اما اين قصيده را در اكثرى از تذكرهها « 1 » باسم ابو المفاخر رازى نوشتهاند ، چنان كه اكثرى از اين قصيده در تبيين داستان ابو المفاخر رازى مرقومست و اين چهار فرد در مجالس المؤمنين باسم غضايرى رازى نوشته شده است » .
بعضى از تراجم را به عين عبارت و بدون ذكر مأخذ از تذكرهء دولتشاه سمرقندى نقل كرده است ، مانند ترجمهء مجير الدّين بيلقانى ، و بعضى ديگر را از همان مأخذ با تغيير عبارت آورده مانند ترجمهء فصيحى جرجانى .
تمام حكاياتى كه در كتاب لطائف الطوائف بنام شعرا و ملوك مسطورست ، با قسمت اعظم از باب نهم آن را مؤلف دين تذكره نقل كرده ، و بجاى ذكر مأخذ عبارت : « حكايت كنند » و « آوردهاند » و « گويند » به كار برده است .
كليهء رواياتى را كه بنام جامع الحكايات يا جوامع الحكايات آورده ، از لطائف الطوائف گرفته است .
مؤلف در بعضى موارد شعرى هم از خود آورده كه پيداست شاعر خوبى نبوده ، از جمله در ذيل رضى الدّين نيشابورى مىنويسد : مؤلف تذكره راست :
من كيستم و چه در حسابم * تا درخور آن شود عذابم
عذرم بپذير و جرم بگذار * چون هيچكسم ، تو هيچم انگار »
و در ذيل عبد الملك بن ابو نصر كندرى آورده : « مؤلف تذكره راست :
هامش
( 1 ) - در هيچ تذكرهيى چنين چيزى نيست ، جز در همين كتاب مستطاب .