[ ر ]
راحة القلوب تأليف نعمتخان عالى شيرازى در اوائل قرن دوازدهم
اين كتاب به طرز يخچاليّه نوشته شده و مشتملست بر ذكر بعضى از معاصران مؤلف ، و نام صاحبان تراجم به صورت معما ذكر شده است .
نسخه :
ريو ، ج 2 ص 796 / الف ، از قرن دوازدهم هجرى ، ادنبرگ ، ش 1 / 375 قرن دوازدهم .
ترجمهء مؤلف :
اغلب از تذكرهنويسان متأخر اصل او را از شيراز و محل ولادتش را هندوستان نوشتهاند ، ولى خوشگو كه تذكرهنويس همزمان اوست چنين مىنويسد :
« حكيم ميرزا محمد نعمتخان عالى تخلص مخاطب به دانشمند خان عالى اصلش از مشهد مقدس است ، كسب معقولات و منقولات بدرجهء اتم كرده بفضائل و كمالات مستثنى شد ، خود را حكيم مىگرفت ، در مباحثهء علمى بوسعتآباد هندوستان هيچكس را ياراى مقابله با او نبود ، سعادت حج دريافته ، اواسط عهد عالمگيرى به هند آمد ، پادشاه قدرشناس ، پانصدى و خطاب نعمت خان و خدمت خوانسالارى عنايت فرمود ، در عهد بهادر شاه منصب سههزارى و خطاب دانشمند خان يافت ، در نثر ظفرنامهء بهادر شاهى تا سال چهارم ، بفصاحت و بلاغت تمام نگاشته و آن مشهورست ، نثرش از نثره تفوقجو ، و شعرش با شعرى بسر زلف سخنگوست ، قصهء حسن و عشق بسيار بساز و سامان نوشته ، شاعران ديگر در تعريف سراپاى معشوق كه معنىهاى تازه يافتهاند از وصف [ موضع ] مخصوص زن مىگذرند ، دو بيت در تعريف آن بنزاكت گفته :
سخن چون گرم شد در اصل مطلب * صدف را شد گُهر تبخالهء لب