ترجمهء مؤلف :
در كتابهاى رياض العلماء و روضات الجنات ( ص 409 - 411 ) و ريحانة الادب ( ج 4 ص 232 ) و فهرست مدرسهء سپهسالار ( ج 1 ص 304 و 347 و ج 2 ص 641 ) و تاريخ نظم و نثر در ايران ( ص 509 ) شيخ الاسلام زين الدّين يا عز الدّين علينقى بن شيخ ابو العلاء محمد هاشم طغايى كمرهاى فراهانى شيرازى اصفهانى متوفى 1060 هجرى را كه صاحب تأليفاتى چندست در فقه و حكمت و كلام ، با شيخ علينقى شاعر درگذشته بسال 1031 هجرى يكى دانستهاند « 1 » .
صاحب خلاصة الاشعار ترجمهء او را چنين نگاشته است :
« مولانا علينقى اصل وى از ولايت كمره است ، اما در كاشان نشو و نما يافته و به زى اهل صلاح و بخوى ارباب سداد دارالمؤمنين مذكور برآمده ، جوانيست بصفاى ذهن سليم و ذكاى طبع مستقيم موصوف ، و در ميان طلبهء علم و اهل فضل بهدرستى سليقه معروف . در ابتداى سن صبى چون سليقهاش بمعما موافق بود ، نزد فصاحت - شعار مولانا فصيح الدّين كاشى كه بصحبت وى ميل بسيار داشت ، تحصيل آن فن نمود ، و باندك زمانى بيمن توجه مولاناى مشار اليه قصب السبق از اقران و امثال درربود ، و بعد از آنكه معميات پرفكر گفت ، بجد تمام بكسب علم پرداخت و بسبب اندك كوششى در آن وادى نيز مشار اليه گشته علم مفاخرت برافراخت ، و الحال در علوم معقول از اكفا و اشباه ممتاز و مستثناست . اما در اثناى تحصيل گاهى بنظم غزليات بواسطهء عاشقيها ميل مىنمايد ، و از گنجينهء خاطر پرفكر ابيات رنكين بعرصهء ظهور مىآورد ، و طالعش در عاشقى بسيار موافق افتاده ، چنانچه هرجا كه ميل پيدا كرد دائم الاوقات بوصال معشوق انس دارد ، و آيينهوار كمال حسن او را مشاهده مىكند ، و بمضمون اين رباعى مولوى مثنوى طريق بيان مىپيمايد :
هامش
( 1 ) - رك : تذكرههاى سرو آزاد ، خزانهء عامره ، غنى ، نتايج الافكار ، و لطائف الخيال خطى نسخهء كتابخانهء ملى ملك .