ابو عبد اللّه فقيه
ابو عبد اللّه فقيه ، از دانشمندان اصفهان در اوايل قرن پنجم هجرى است . وى متصدّى امور رصدى كه بر امر علاء الدّوله كاكويه فرمانرواى اصفهان ، و به وسيلهء شيخ الرّئيس ابو على سينا در اصفهان قرار بود انجام گيرد ، بوده است . « 1 »
ابو عبد اللّه قاينى
ابو عبد اللّه قاينى ، اديب اصفهانى ، از ادباى ساكن اصفهان است . او را اصمعى كوچك مىگفتهاند ، و در حسن قضا مشهور بوده است . « 2 »
ابو عبد اللّه معصومى
ابو عبد اللّه محمّد بن احمد معصومى ، حكيم ، فيلسوف و طبيب دانشمند قرن پنجم هجرى . از اهالى اصفهان و از شاگردان ابن سينا بوده ، و استاد ، دربارهء او گفته است :
« ابو عبد اللّه منّى بمنزلة ارسطاطاليس من افلاطون » . ابو عبد اللّه از فاضلترين شاگردان ابن سينا است ، و از طرف او ، پاسخ ايرادهاى ابو ريحان بيرونى را داده است . او سالها پس از وفات ابن سينا در اصفهان به تدريس حكمت و طب مشغول بوده ، و سرانجام در سال 450 ق وفات يافته است . برخى نوشتهاند كه او به دستور سلطان محمود غزنوى كشته شده است كه صحيح نيست ؛ چرا كه سلطان محمود در سال 421 ق مرده ، و عبد اللّه معصومى ، حدود سى سال پس از مرگ محمود از دنيا رفته است .
كتب زير از تأليفات او است : 1 . جواب هيجده مسأله كه ابو ريحان از ابن سينا كرده ، و استاد ، جواب آن را به دو حواله نموده است . 2 . رسالهاى در حفظالصحّه 3 . شرح كلمات المتقدّمين از حكماء 4 . مفارقات عقليّه 5 . رساله در منطق و غيره . « 3 »
هامش
( 1 ) . درّة الاخبار ، ص 39 .
( 2 ) . بهارستان ( آيتى ) ، ص 183 .
( 3 ) . ترجمهء نزهة الارواح ، ص 387 ، مطرح الانظار ، ج 1 ، صص 128 - 129 ؛ ريحانة الادب ، ج 5 ، صص 344 - 345 ؛ فرهنگ معين ، ج 6 ، ص 1999 ؛ تاريخ ادبيّات ، صفا ، ج 1 ، ص 319 ؛ الاعلام ، ج 7 ، ص 103 ؛ لغتنامهء دهخدا ، ذيل