زاى نقطهدار و در آخر تا بر وزن عدّة ) كه قريهاى است نزديك دمشق زيست و از آنجا به كوفه رفت و ميان او و كميت بن زيد اسدى مفاخره بود يعنى هريك بر ديگرى فخر كرد و اعور همان كسى است كه ازآنپس كه زيد بن علىّ بن الحسين را در كناسهء كوفه بر تنهء درخت خرما آويختند در هجو علويّين گفت :
صلبنا لكم زيدا على جذع نخلة * و لم أر مهديا على الجذع يصلب
و قستم بعثمان عليا سفاهة * و عثمان خير من على و اطيب
و عبد اللّه بن جعفر چون آن شعر بشنيد دستها بهسوى آسمان برداشت و گفت : « بارالها ! اگر دروغ گفت سگى را بر او چيره فرما » . اعور شبانه از كوفه بيرون شد و شيرى در راه او را دريد . وقتى عبد اللّه ابن جعفر از آن خبر آگاه گرديد به سجده افتاد و گفت :
. . . الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي صَدَقَنا وَعْدَهُ . . .
« 1 » و در هجو بنى اسد و نفرت از آن قبيله گفته است :
ما سرتى ان امّى من بنى اسد * و ان ربّى نجانى من النار
و انّهم زوّجونى من بناتهم * و ان لى كلّ يوم الف دينار
و اسامة بن زيد بن حارثهء كلبى فرزند امّ ايمن و اسامه همان كسى است كه در سن هيجدهسالگى پيغمبر او را امير لشكر كرد و در سال 54 و يا 58 و يا 59 برحسب اختلاف اقوال درگذشت . « 2 »
كلثوم :
بر وزن پرشور رخسار و گونهء پرگوشت را گويند و آن از اعلام مردان است و نام جمعى از صحابه و محدّثان و نام كلثوم بن عمرو عتابى است از شاعران مشهور و در عتابى گذشت و عمرو بن كلثوم نياى او يكى از بزرگترين شعراى عصر جاهليّت و نظمكنندهء يكى از هفت قصيدهء معلّقه است كه بر كعبه آويخته بود و مطلعش اين است :
الا هبى بصحنك فاصبحينا * و لا تبقى خمور الاندرينا
ترجمهء اين شعر ( كه مشكل به نظر مىرسد ) اين است كه : « اى ساقى ! از خواب برخيز و با پيالهء بزرگ بادهء صبحگاهى مرا سيراب كن و از بادهء اندرين چيزى بر جاى مگذار » . و اندرين نام قريهاى است در شام كه شراب آن مشهور است و عمرو بن كلثوم قاتل عمرو بن هند از ملوك عرب است و برادرش مرّة بن كلثوم قاتل منذر بن نعمان ابن منذر از ملوك حيره است و از همين نظر اخطل تغلبى شاعر شهير عرب گفت :
ابنى كليب ان عمى اللذا * قتلا الملوك و فككا الاغلالا
يعنى : « اى پسران كليب ! دو عمّ من كسانى هستند كه شاهان را كشتند و زنجيرها را گسستند » .
و مقصودش عمرو بن كلثوم و مرّة بن كلثوم است و بنى تغلب به آن قصيده فخر كردند و شاعر در اينباره گفت :
إلهى بنى تغلب عن كلّ مكرمة * قصيدة قالها عمرو بن كلثوم
يفاخرون بها مذ كان اولهم * يا للرجال لشعر غير مسئوم
و امّ كلثوم كنيت دختر امام علىّ بن ابى طالب عليهما السّلام است .
هامش
( 1 ) - زمر : 74 .
( 2 ) - و نيز ابراهيم بن يحيى كلبى اشهبى غزىّ در شمار شاعران نيكوگفتار از مردم غزّهء فلسطين به سير و سياحت پرداخت و در خراسان درگذشت ( الأعلام / زركلى : 1 / 50 ) .