واين خاصه مذهب اماميه است ودر مذهب سنيان نيست وشروط حبوه شش است
أول آنكه پسر بزرگ موجود باشد كه اگر كسى پسر بزرگ نداشته باشد حبوه نيست واگر
پسر بزرگ متعدد باشند مجتهدين را در آن خلاف است أقرب آنست كه حبوه ميانه ايشان
منقسم مىشود دوم آنكه پسر بزرگ بي عقل وسفيه نباشد بر قول بعضي از مجتهدين سيم
آنكه بالغ باشد بر قول بعضي از مجتهدين چهارم آنكه غير از حبوه ميت چيزى ديگر داشته
باشد چه اگر چيز ديگر نداشته باشد حبوه نيست پنجم آنگه ميت قرضى نداشته باشد كه مستغرق تمام مال أو باشد
چه اگر چنين قرضى داشته باشد حبوه نيست اما اگر بعضي از ورثه قرض ميت را از مال خود
بدهند آيا حبوه تعلق به پسر بزرگ دارد يا نه مجتهدين را در اين خلاف است أقرب آنست كه
تعلق به أو دارد وهمچنين اگر در صورتي كه قرض ميت مستغرق تركه باشد وپسر بزرگ قرض
أو را از مال خود بدهد آيا جايز است كه متصرف حبوه شود يا نه در آن نيز خلاف است أقرب
آنست كه جايز است ششم آنكه قضاى روزه ونماز پدر كند بر قول بعضي از مجتهدين
چنانچه مذكور شد چه اگر آنها را قضا نكند حبوه تعلق به أو ندارد وخلاف است ميانه مجتهدين
كه آيا حبوه را به پسر بزرگ دادن واجبست يا نه أكثر مجتهدين بر اين رفته اند كه واجبست
واگر فرزند بزرگ ميت دختر باشد نيز حبوه تعلق به پسر بزرگ دارد وخلاف است ميانه
مجتهدين كه آيا قيمت حبوه را از حصه ميراث أو كم مىكنند يا نه أكثر مجتهدين برآنند كه
كم نمىكنند واگر ميت حبوه را جهت ديگرى يا براي صرف مصلحتى از مصالح مسلمانان
وصيت كرده باشد ميانه مجتهدين خلاف است أقرب آنست كه اگر مساوى ثلث تركه است
در آنچه تعيين كرده صرف بايد كرد واگر زيادة از ثلث باشد موقوف است بر اذن پسر بزرگ
واگر نصيب هر وارثى كمتر از حبوه باشد مجتهدين را در آن خلاف است بعضي گفته اند كه
ممنوع نيست پسر بزرگ از حبوه وبعضي برآنند كه ممنوع است مطلب سيم در بيان
تفصيل صاحبان فروض وقرابت وسهام ايشان ودر آن دو فصل است فصل
أول در تفصيل صاحبان فرض وقرابت بدان كه آنچه در قرآن مجيد از تصريح حصه
هر يك از ميراث خواران وارد شده آن را فرض ايشان گويند وآنچه حصه ايشان از عموم
قرآن استنباط كرده اند آن را قرابت گويند پس بدين سبب وارث منقسم مىشود به سه قسم
قسم أول جماعتى كه به فرض تنها ميراث مىبرند چون مادر وبرادران وخواهران
جامع عباسى ( فارسي ) — صفحة 396
مساهمون: الشيخ البهائي العاملي
ص٣٩٦