Skip to main content

جامع عباسى ( فارسي ) — Page 206

Contributors:

P.206
گران شدن به شرطي كه غير از وكسى ديگر نداشته باشد ومردم به آن محتاج باشند وبعضي از مجتهدين روغن زيت ونمك را نيز به اينها الحاق كرده اند وبعضي ديگر اين را حرام نمىدانند ودر أحاديث أهل بيت عليهم سلم وارد شده كه حد نگاهداشتن در گرانى سه روز است ودر ارزانى چهل روز بعد از آن حاكم شرع أو را جبر مىكند به فروختن وميانه مجتهدين خلاف است كه آيا نرخ را حاكم تعيين مىكند يا نه أصح آنست كه بدست صاحب است نهم به سفر دريا رفتن جهت تجارت با خوف هلاك يعنى در وقت تلاطم أمواج آن فصل سيم در اقسام بيع كردن بدان كه بيع برده قسم است قسم أول آنكه متاع وقيمت آن هر دو حال باشد واين قسم را نقد كويند ودر جائى كه بيع مطلق كنند يا شرط حال بودن قيمت متاع نمايند منصرف به اين قسم مىشود وشروط آن چهارده است أول ايجاب چون بعتك هذا بهذا يعنى فروختم به تو اين كتاب را مثلا به صد دينار دوم قبول چون قبلت يعنى قبول دارم اين بيع را سيم آنكه ايجاب وقبول را به لفظ گويند پس با قدرت به لفظ أشارت وكتابت كافى نيست وخلاف است ميانه مجتهدين كه اگر به لفظ نگويند واكتفا به دادن قيمت وگرفتن متاع كنند آيا جايز است وآن را بيع مىگويند يا نه أكثر مجتهدين برآنند كه اين قسم را بيع نمىگويند وهيچكدام ( 1 ) مالك نمىشوند مگر بعد از تلف شدن يكى از متاع يا قيمت آن چهارم آنكه هر يك از ايجاب وقبول را به صيغه ماضي ادا كنند چنانچه مذكور شد پس اگر به صيغه مضارع يا امر گويند صحيح نيست پنجم آنكه هر يك از فروشنده وخرنده بالغ وعاقل وجايز التصرف ومختار باشد چه خريد وفروخت طفل واگر چه ده سأله باشد وديوانه واگر چه ولى ايشان اذن دهد ومست وخفته وبيهوش واگر چه بعد از آنكه به هوش آيند اذن دهند ومفلسى كه حاكم شرع أو را از مالش بواسطة قرض خواهان منع كرده باشد وكسى كه أو را به اكراه بر بيع دارند صحيح نيست اما اگر بعد از اكراه اذن به آن بيع دهد صحيح است ششم آنكه هر يك از ايشان آزاد باشد چه خريد وفروخت غلام بي اذن آقا صحيح نيست هفتم آنكه مشترى مسلمان باشد هر گاه متاع مصحف يا بنده مسلمان باشد چه اگر اينها را كافر بخرد صحيح نيست وبعضي از مجتهدين اين را شرط نمىدانند بلكه گفته اند كه اين بيع صحيح است اما حاكم أو را جبر مىكند به فروختن آنها به مسلمانان چنانچه گذشت هشتم آنكه فروشنده مالك باشد يا در حكم مالك پس اگر مالك نباشد صحيح
Footnote
( 1 ) بيع مىگويند وهر دو مالك مىشوند ودر لزوم آن ترك احتياط را اگر چه ضعيف است ننمايند صدر دام ظله