ودر وقف طفلى كه ده سال داشته باشد ميانه مجتهدين خلاف است أصح عدم صحت است
وگويا آن جماعتى كه گفته اند وقف أو صحيح است مستند شده اند به حديثي كه واقع شده در جواز
صدقه أو وحمل كرده اند تصدق را بر وقف چه نيز صدقه جاريه است وهمچنين وقف
مست وبيهوش وقرض دارى كه حاكم شرع أو را از مالش منع كرده صحيح نيست وهمچنين
وقف غلام نيز صحيح نيست دوم نيت واقف پس وقف غافل وكسى كه در خواب باشد يا
مست يا بيهوش باشد صحيح نيست واگر بعد از وقف كردن وبه قبض دادن دعوا نمايد
كه وقف بي نيت واقع شده آن دعوى مسموع ( 1 ) نيست وخلاف است ميانه مجتهدين كه آيا
قربت در وقف شرط است يا نه أقرب آنست كه شرط است پس وقف كافر صحيح ( 2 ) نيست سيم
ملكيت واقف پس اگر ملك ديگرى را وقف كند صحيح نيست واگر چه مالكش بعد از وقف ( 3 )
أجازت دهد چهارم ايجاب چون وقفت وآنچه با قرينه دلالت بر وقف كند پنجم
قبول مقارن ايجاب از بطن أول در وقف أولادي ودر بطون ديگر قبول شرط نيست هر گاه
وقف بر كسى باشد كه در أو قبول ممكن باشد واگر وقف بر طفلى باشد قبول ولى أو با صرفه
وغبطه كافيست ودر وقف بر فقرا قبول شرط نيست چه در اين صورت قبول ممكن
نيست وهمچنين قبول شرط نيست اگر وقف بر مصالح مسلمانان باشد چون وقف بر
مساجد ومشاهد وبعضي از مجتهدين بر آن رفته اند كه در اين صورت قبول حاكم شرع
لازم است ( 4 ) ششم معلق نساختن وقف به شرطي يا صفتي غير واقع پس اگر چيزى را وقف
كند وآن را بر شرط يا صفت واقعي كه عالم بوقوع آن باشد معلق سازد صحيح است مثل آنكه
گويد اين را وقف كردم اگر امروز جمعه باشد هفتم دوام وقف است پس اگر وقف را مقارن
مدتي سازد آن وقف نخواهد بود بلكه آن را حبس مىگويند وبه انقضاى مدت
باطل مىشود وهمچنين است اگر شرط كرده باشد كه هر وقت كه خواهد رجوع كند موقوف
عليه واگر وقف كند بر كسى كه منقرض شود غالبا بعد از انقراض أو ميان فقهاء خلاف است
بعضي گفته اند كه راجع به واقف مىشود در حالت حيات أو ومنتقل به وارث أو مىگردد بعد
از وفات أو وبعضي برآنند كه به ورثه موقوف عليه راجع مىشود وبعضي گفته اند كه در
أبواب البر صرف بايد كرد وأصح قول ( 5 ) أول است واگر در أول منقطع باشد همچو وقف بر معدوم
آنگاه بر موجود أقوى آنست كه باطل است واگر در وسط منقطع شود چون وقف بر زيد
هامش
( 1 ) تفصيلي دارد كه بيان منافى با وضع حاشية است صدر دام ظله .
( 2 ) كافرى كه منكر صانع نيست تحقق قربة از أو مانعى ندارد صدر دام ظله .
( 3 ) ولى اگر چنين اتفاقي افتاد مالك مجيز رعايت احتياط را نموده وثانيا به همان نحو وقف
نمايد صدر دام ظله .
( 4 ) فرمايش بعض از مجتهدين خالى از قوة نيست صدر دام ظله .
( 5 ) محتاج به تأمل است صدر دام ظله