به دوران محمّد شاه غازى * كه در زير نگينش ملك عالم
البتّه نستعليق ضيا نيز بسيار پخته و زيباست و يك نمونهء آن سنگاب بسيار ساده و شكيل آرامگاه سيّد شفتى است كه ضيا مادّه تاريخ ساخت آن را نيز چنين سروده و نوشته است :
ضيا شد بيدل و تاريخ بنوشت * كه گردد تشنهاى از آب سيراب [ 1249 ]
( نيز : گنجينهء آثار تاريخى اصفهان ، ص 782 )
استاد همايى بهجز سنگ مادر شاهزاده ، لوح مزار شيخ الاسلام در مقبرهء آقا حسين خوانسارى و لوح آقا محمّد جواد را در « سر قبر آقا » سروده و نوشتهء ضيا مىداند و او را در فنون انشا ، مستوفىگرى و احكام نجوم مسلط مىشمارد .
همچنين سروده تخت مرمر كاخ گلستان را از آثار او به حساب مىآورد .
( ر ك : تاريخ اصفهان ، مجلد هنر و هنرمندان ، ص 153 ، ص 193 و ص 361 )
ميرزا محمّد على بهار ، بهجز فضائل يادشده ، علم سياق را نيز جزو مهارتها و استادىهاى ضيا ياد مىكند و سپس پنج قصيده با جمعا 189 بيت از او در ستايش منوچهر خان معتمد الدّوله گرجى مىآورد . ( ر ك : مدايح معتمديه ، صص - 68 458 ) نسخه خطّى ديوان ضيا ، نقاشىهاى ظريفى دارد كه اگر از خود او باشد در اين فنّ نيز مهارتى داشته است .
نيز ر ك : تذكرهء شعراى اصفهان ، بىنام [ نسخهء كتابخانهء ملى تبريز ] ، شماره 7 ( به نقل از تاريخ تذكرههاى فارسى ، ج 1 ، صص 79 - 278 ) و تذكرهء افسر : ميرزا خليل افسر قزوينى ( نيمهء دوم قرن سيزدهم ) شاعر 28 ( به نقل از تاريخ تذكرههاى فارسى ، ج 1 ، صص 86 - 184 ) همچنين :
مكارم الآثار ، ج 4 ، ش 598 و حديقة الشّعرا ، ج 2 ، صص 79 - 1074 و احوال و آثار ملا محمّد اسماعيل خواجويى : سيد مهدى رجايى ، صص 48 - 37 و الذّريعة ، ط ( ب ) ، ص 628 و رجال و مشاهير جناب ، ذيل محمد حسين ضياء .
شرح
( 96 ) - نظامى / مخزن الاسرار ( چ وحيد ، ص 156 )
( 97 ) - از احوال موسى بيك پريچهاى - بهجز گفتههاى وفا - هيچ نشانى ديگر در تذكرهها يافت نشد .
( 98 ) - على مراد خان زند : پسر اللّه مراد خان زند و خواهرزادهء مادرى كريم خان وكيل الرّعايا بود و در آغاز رياست هزار نفر از يساولان كريم خان را به عهده داشت . او در سلسله زنديه پس از كريم خان باكفايتترين فرد طايفهء زنديه بود و آغا محمّد خان قاجار ، بيش از همه از او بيم داشت و تا على مراد خان زنده بود ، پيشرفت چندانى نداشت .
على مراد خان زند به دليل ترسى كه از دايى قسىّ القلب خود زكى خان داشت ، سعى كرد از او دورى كند و به همين دليل از شيراز رفت و از سال 1913 ق ( سال فوت كريم خان ) مأمور اصفهان شد و سالها در شهرهاى رى ، مازندران ، قزوين ، زنجان و اطراف و بقيه شهرها به جنگ و جدال با