استعمال فعلهاى پيشوندى نسبت به فعلهاى ديگر كمتر است و آنچه كه باقى مانده نيز غالبا از دو پيشوند : بر - در ، و در درجه دوم - پيشوند باز ، تركيب شده مثل : باز كردن ، بازگشتن ، باز شدن ، بازآمدن و فعل از پيشوندهاى ديگر چون : فرا ، فرو ، فراز ، نيز به ندرت ديده مىشود مثل : فراگرفتن ، فراداشتن ، فرانمودن ، فراز كردن و فرو آويختن ، فرونشستن و فروگرفتن و اما فعل پيشوندى :
اندر ، همى ، مشاهده نمىشود ، شايد اين دو پيشوند به ( در ، و ، مى ) تبديل شده و يا خود از ياد رفته است و اينها نشانه همان تحولى است كه از قرن هشتم به بعد در نثر فارسى رخ داده و اين تحولات و تغييرات با مقايسه مختصرى با دو متن تذكرة الاولياء و كتاب رشحات ديده مىشود و بسيارى از كلمات و لغات كه در قرن چهارم و پنجم مستعمل و معمول بوده ، رفتهرفته فراموش شده و از ميان رفته و يا تبديل شده ، معهذا نثر كتاب رشحات از عبارتهاى اصيل فعلى و كنايات لطيف خالى نيست مانند : دست ارادت دادن ، با خود گفتن ، در ميان نهادن - سررشته كم كردن - سر در پاى كسى نهادن - گريبان چاك زدن - دست بطعام بردن - گرد فتنه برانگيختن - بخاطر آمدن - بجوار رحمت حق رفتن - بار در كسى افتادن - آب در خاى زياد كردن - كه ضرب المثل نيز هست مثل . . و الا هرچه از اعمال صالحه بجاى آرد آب در خاى زياده مىكند .
از خود غايب شدن - از غيبت بازآمدن - اين دو جمله اخير از اصطلاحات عرفانى نيز است . در اين متن ، مصدرهاى جعلى و ساختگى كه از اسم و صفت ، ( ين ) ساخته مىشود نيز به چشم مىخورد .
مثل : طلبيدن غلطيدن انجاميدن سرفيدن و هراسيدن كه هراس دادن هم استعمال كرده و طلبيدن كه در قديم به صورت مصدر مركب به كار مىرفته چون : طلب كردن انجام دادن غلط زدن سرفه كردن ،
رشحات عين الحيات ( فارسي ) — صفحة مقدمه مصحح 117
مساهمون: على بن حسين واعظ كاشفى
صمقدمه مصحح ١١٧