فكرى بوده است تاريكىها و اوهام را زائل ساختهاند و اجتماع را به سوى حقيقت و
واقعيت و درستىها و مفاهيم اصيل معارف بشرى رهنمون گشتهاند .
يادگارهاى علمى و فكرى امام موسى بن جعفر ( عليه السلام ) كه در محتويات كتابهاى حديث و
فقه و كلام و تفسير ثبت گرديده است يكى از بهترين و غنىترين ميراث ها و ذخائر علمى
و عملى است كه اصول زندگى و روشهاى تربيتى و معارف ماوراء طبيعى را با محكمترين
و استوارترين بيانها ، در اختيار پويندگان آن معارف ، قرار داده و اسرار آفرينش را با
عالى ترين بيانات خود ، توضيح مىدهد كه امروز علم با آن همه پيشرفت و ترقى فراتر از آن
گام ننهاده است .
صدر المتألهين در شرح و تفسير حديث شريف عقل كه امام ( عليه السلام ) به يكى از ياران خود به نام
" هشام بن حكم " القاء فرموده است ، چنين مىنويسد : " اين حديث عقل ، در برگيرندهء
بزرگترين مشخصات و ويژگىهاى عقل است كه در محتويات خود معارف عاليهاى از
قرآن مجيد را دارد . اين حديث شريف محتوى معارف پر ارج الهى است كه همانند آن را
در چندين مجلد از كتابهاى عرفاء و دانشمندان صاحب نظر ، نمىتوان پيدا نمود .
جامعيت حديث از آن نظر است كه اشاراتى به علم ماوراء طبيعت ، فلكيات ، روان شناسى ،
اخلاق ، سياست مدنى ، تربيت و . . . دارد و از نظر مواعظ و پند و اندرز و توجيه به نشأه
آخرت ، سرشار و غنى است " . ( 1 )
رهبر فكرى و معنوى
امام موسى بن جعفر ( عليه السلام ) بعد از رحلت پدر عاليقدرش اداره كنندهء فكرى و علمى دانشگاه
وسيع و بزرگى بود كه از پدر به ميراث باقى مانده بود . دانشگاهى كه همواره در حال توسعه
و گسترش ، و در برگيرنده هزاران دانشجو و استاد و طالب علم بود .
هامش
1 . صدر المتالهين : يكى از مفاخر فلاسفه و دانشمندان عصر اخير است كه در فلسفه و حكمت
و كلام كم نظير است . كتاب اسفار و شرح اصول كافى و الشواهد الربوبيه و تفسير كامل آيات
قرآن از آثار اوست و مهمتر از آن ، پايه گذارى يك مكتب فلسفى و فكرى است كه هنوز هم
پيروان فراوان دارد . او در سال 1050 در سفر حج در بصره به رحمت ايزدى پيوست .